Boekrecensie

Uitgevers ontdekken literatuur uit voormalig Joegoslavië

Beeld rv

Literatuur van auteurs uit voormalig Joegoslavië leek lange tijd een blinde vlek voor Europese uitgevers. Naast ooggetuigenverslagen en andere non-fictie werden maar weinig romans vertaald. 

Daar lijkt nu een kentering in te komen. Afgelopen jaar verschenen vertalingen van interessante romans van vooral jonge schrijvers uit de Balkan. Naast ‘Wie het mooist valt’ verscheen bijvoorbeeld ook ‘Zachtjes stroomt de Una’ , het romandebuut van Faruk Šehić (1970), dat werd onderscheiden met de EU-literatuurprijs.

De Bosniër geldt als een van de meest getalenteerde auteurs uit het voormalig Joegoslavië. Hij timmert al jaren aan de weg als dichter, columnist en journalist. Net als Nović schetst hij in zijn boek het contrast tussen een zorgeloze jeugd en de verwerking van een oorlogstrauma, typerend voor zijn generatie. “Mijn levensloop is een gevolg van toevalligheden”, laat hij zijn alter ego Mustafa Husar zeggen. Diens bekentenis, vroeg in het boek, zet de toon. “Beste mensen, ik heb weleens iemand gedood, niet één, maar meerdere.”

Uit zijn eigen verleden 

Anders dan Nović put Šehić direct uit zijn eigen verleden. Toen de oorlog uitbrak, sloot hij zich als student diergeneeskunde aan bij het leger van Bosnië-Herzegovina. Hij schopte het tot luitenant. In zijn roman beschrijft hij hoe een Indiase fakir bij hoofdpersoon Mustafa herinneringen naar boven haalt, mooie herinneringen aan een idyllische jeugd, de krankzinnige vrijheid die hij voelde als hij langs de oever van de Una door de warme regenplassen liep als een ‘landdolfijn of een vlammend roze flamingo’. En altijd is daar de Una die met haar oevers een toevluchtsoord biedt. Net als in ‘Wie het mooist valt’ rukt in Šehićs boek de oorlog langzaam op. Mustafa verontschuldigt zich, net als Nović’ hoofdpersoon Ana, aan de buitenwereld, dat hij de oorlog ter sprake brengt. “Ik hoop dat u het mij niet kwalijk zult nemen dat ik het nu over de oorlog zelf ga hebben, ik weet dat het tegenwoordig niet zo’n populair onderwerp is.”

De fakir laat zich Mustafa ook oorlogsgruwelen herinneren. “We hoeven er niet omheen te draaien, het was koud, we bevonden ons aan het einde van de wereld, en de eenzaamheid stond in onze ogen te lezen.”

Hoe lang duurt het om die trauma’s te verwerken, vraagt ook Mustafa zich af. En dan slaat hij aan het rekenen, met een ‘traumometer’. De individuele trauma’s worden daarbij uitgedrukt in het ‘gewicht van het heden dat we met ons lichaam verplaatsen’. Daarbij kunnen scheurtjes in onze onbewuste lichamen imploderen, waarschuwt Šehić. Met genoeg energie om een nieuwe oorlog te ontketenen.

Faruk Šehiċ
Zachtjes stroomt de Una
Vert. Roel Schuyt De Geus; 192 blz. € 18,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden