Uitgeverijen kijken reikhalzend uit naar de uitreiking van de Nobelprijs voor literatuur in 2019

Volgens uitgeverijen behoudt de Nobelprijs van de Literatuur haar waarde, ondanks het schandaal. Beeld Trouw, Sander Soewargana

Uitgevers kijken ieder jaar uit naar de Nobelprijs voor de literatuur. Auteurs die de prijs wonnen worden gretig gelezen. Dat de Nobelprijs voor de literatuur dit jaar niet wordt uitgereikt vindt Jessica Nash, hoofdredacteur van uitgeverij Atlas Contact, daarom ‘heel jammer’.

 “Als uitgever, zeker met een groot vertaald fonds, kijk ik er elk najaar naar uit. Het is toch de hoofdprijs. Het blijft een enorme eer en een cadeau. Je hoopt er steeds weer op.”

Vorig jaar was het bingo bij haar op kantoor: taart met champagne. De prijs ging toen naar de Japans-Engelse auteur Kazuo Ishiguro, uitgegeven door Atlas Contact. De bekroning had een zeer positief effect. De eerste week na de bekendmaking renden lezers massaal naar de boekwinkel. “Dan moet je de boeken wel leverbaar hebben”, zegt Nash, “anders mis je de boot. Het kost vijf tot zeven dagen voor je een boek opnieuw in omloop kunt brengen.”

Verrassend genoeg hield de interesse van het publiek aan, ook na die eerste week. De verkoop ligt nog steeds hoger dan vóór de prijs. Een bijkomend voordeel is dat het hele oeuvre van Ishiguro nu beschikbaar is. De laatste jaren waren er hooguit drie boeken van hem te verkrijgen. Maar de belangstelling van de lezers heeft zich verbreed en daardoor durft de uitgever het nu aan om al zijn titels te herdrukken.

25.000 exemplaren

Ook uitgeverij de Bezige Bij merkt de Nobel-invloed. Het boek ‘Het einde van de rode mens’ van de Russische schrijfster Svetlana Alexijevitsj kreeg dankzij de prijs van 2015 een enorme impuls. Er werden meer dan 25.000 exemplaren verkocht.

Zelfs bij een minder toegankelijk figuur als de Zweedse dichter Tomas Tranströmer bleek de impact relatief groot. Van zijn laatste bundel ‘De herinneringen zien mij’ (2002) werden begin deze eeuw vijfduizend exemplaren verkocht. Dankzij de heruitgave na de Nobelprijs van 2011 kwamen er nog vijfduizend stuks bovenop, aldus De Bezige Bij.

Lezersschrijvers

Ishiguro en Alexijevitsj waren ook voor de prijs al geliefd bij het publiek. “Door zulke echte lezersschrijvers te belonen bevestigt het Nobelcomité in feite de goede smaak van de lezer”, meent hoofdredacteur Nash. En dat versterkt dan weer het algehele vertrouwen in de jury, ook als het oordeel soms elitair of afwijkend uitpakt – zoals in 2016, toen de prijs naar popzanger Bob Dylan ging.

Het #MeToo-schandaal binnen de jury – de Zweedse Academie – doet voor Nash geen afbreuk aan de prijs. Ze vindt de keuze voor vorige of toekomstige winnaars niet ineens minder waardevol. Haar hoop is en blijft dat de vaak genoemde Japanse auteur Haruki Murakami, ook van Atlas Contact, eindelijk eens wordt beloond. De hoofdredacteur kijkt al reikhalzend uit naar volgend jaar, wanneer het Nobelcomité bovenop de prijs van 2019 alsnog die van 2018 zal uitreiken. Een verdubbelde jackpot met tweemaal kans op de hoofdprijs – dat wordt pas een spektakel.

Keuze niet altijd onomstreden

In alle jaren dat de Nobelprijs voor de literatuur wordt uitgereikt, sinds 1901, heeft nog nooit een Nederlander de prijs gekregen. Opvallend, want zo klein is het Nederlandse taalgebied nou ook weer niet. Wijlen Harry Mulisch noemde zichzelf geregeld als kanshebber, maar viste jaar na jaar achter het net. De keuze van de jury is vaker aangevallen, zoals in 1974. De Russische schrijver Vladimir Nabokov werd toen gepasseerd ten faveure van twee Zweedse auteurs, zelf jurylid, die zichzelf een gedeelde prijs toekenden.

Lees ook: Nobelprijs voor de literatuur in een 'historisch besluit' dit jaar niet uitgereikt

Na ampel beraad - en maanden van crisis - besloot de Zweedse Academie unaniem de uitreiking van de literatuurprijs een jaar vooruit te schuiven. In deze ongewone situatie zullen in 2019 twee auteurs, in plaats van de gebruikelijke een, met de prijs worden beloond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden