Twijfelen is heel kort zeker zijn

Kamagurka's zoon is geboren op de Standaard, zijn dochter viel op de beurspagina van De Morgen, en áls er een derde komt, zal deze op Trouw ter wereld komen, belooft de Belgische cartoonist. Een gesprek over theater, opvoeding en geloof. ,,Eén religie is te beperkend.''

De camp viert hoogtij in het café 'Pink Flamingo's', waar Kamagurka zich probeert te verschuilen achter zijn kopje koffie: veel mariabeeldjes, glazen kralen en schilderijen met een traan. Een grauwe figuur met grote, bolle ogen en wit pluishaar schuifelt verdwaasd tussen de hippe stamgasten door. ,,De grote Vlaamse dichter Johan Joos,'' fluistert Kamagurka.

De cartoonist verhuurt de benedenverdieping van zijn kapitale Gentse pand aan het café. De vertrekken van de cartoonist zijn bereikbaar via een deurtje in de keuken. Hij gaat voor op de drie trappen die voeren langs zijn atelier, zijn kantoor en zijn slaapvertrek, om te eindigen in het allerheiligste: zijn tekenstudio, een nagenoeg lege zolder waar sereniteit regeert.

Hier ontstaan de absurdistische gedachtenkronkels van de 43-jarige Luc Zeebroek, zoals 'Kama' eigenlijk heet. Er is haast geen land in Europa waar hij niet publiceert. In Nederland is zijn werk te vinden in een reeks kranten en bladen. Zijn bekendste figuren zijn Bert en Bobje, Kamiel Kafka en Cowboy Henk, een coproductie met Herr Seele.

Kamagurka dankt zijn faam ook aan zijn optredens in het theater en op televisie, vaak samen met diezelfde Herr Seele. Het komend seizoen trekt echter het stand up comedy-programma 'Kamagurka Solo' door Vlaanderen en Nederland. Hij bedenkt wel grappen van tevoren, maar improviseert ook veel ter plekke.

Wat voert jou, als cartoonist, steeds naar het theater?

,,Een getekende grap bedenk ik alleen, hier op zolder. Twee jaar later zegt één man tegen me: Dát was een goeie! Ik ben hem dan al vergeten, waarop de man probeert mijn geheugen op te frissen door de grap na te vertellen. Ik hoor dan iets dat ik totaal niet herken en weet niet waar ik banger voor moet zijn: dat het een grap van een ander is, of dat ik zelf zo'n slechte grap heb gemaakt.''

,,In de zaal lachen ze meteen. Dan weet ik: oké, ik ben goed bezig. Optreden geeft een fantastisch gevoel. Iedereen heeft zijn eigen probleempje, zijn eigen ding. Maar aan het eind van de avond is iedereen dat vergeten, zijn we één in een soort collectief onzinsbewustzijn.''

,,Dat gaat in elke zaal anders, er zijn geen regels. De kunst is steeds mijn vorige optreden helemaal te vergeten, mezelf nooit te kopiëren. Ik streef naar een net niet volledig geheugenverlies, zodat alleen de echt goede dingen in mijn hoofd achterblijven. Het gevaar dreigt altijd dat je trucjes gebruikt. Eén trucje kan, om even te rusten, maar je mag nooit op routine terugvallen uit schrik''.

,,Het trucje dat mij nog wel eens verleidt, is het voortbouwen op de lach zonder echt een nieuwe grap te maken. Het publiek lacht soms al als ik alleen nog maar opkom. Wat moet ik dan in godsnaam nog voor grappen vertellen? Ik doe het niet alleen om de lach.''

Wat vind je belangrijker dan die lach?

,,Ik wil weten of mensen zich herkennen in waar ik het over heb, al is dat nog zo bizar: Heb jij dat ook? Is dat hier ook zo? Ik ben toch niet alleen? Help! Ook als publiek of als lezer zoek ik die herkenning. Onder de Grieken waren fantastische standuppers: Plato en Aristoteles. De lachbanden uit die tijd zijn vermolmd, alleen de tekst is gebleven, dus iedereen denkt dat het ernstige kost is, wetenschappelijke axioma's. Maar eigenlijk zijn het grappen. Mij staat een dergelijk lot te wachten. Ze zullen nog van mijn teksten zeggen: godverdomme, wiskunde!''

Geniet je van je eigen werk?

,,Ik moet dikwijls lachen om mijn eigen grappen. Ik geneer me daar niet voor. Ik leef erg graag in mijn eigen wereld. Veel van wat ik maak wil ik direct weer weggooien, maar veel maak ik ook om niet direct te gebruiken. Ik vergeet het om er later weer van te genieten. Dan brengt het me op nieuwe ideeën. Ik heb massa's schetsblokken met duizenden tekeningen, ik weet niet eens hoeveel. Doordat mijn geheugen begrensd is, slaag ik erin mezelf steeds te verbazen.''

,,Ik noem het de kunst van het vergeten. Die is belangrijk. Mensen proberen altijd alles te onthouden. Maar wie vergeet, heeft veel meer plezier. Laatst beluisterde ik een plaat, 'Hot Rats' van Frank Zappa. Daarvan was ik helemaal wild op mijn zestiende. Sindsdien heb ik er nooit meer naar geluisterd en nu vond ik hem weer geweldig.''

Cartoons en platen zijn tastbaar. Jij koestert toch ook wel bepaalde ontastbare herinneringen die je liever niet vergeet? De geboortes van je kinderen?

,,Nee, ik geloof dat dat fout is. Herinneringen zijn fantasmen, herkauwd verleden waar een draai aan wordt gegeven om het interessant te maken. Daar schiet ik niets mee op. Ik heb een zoon van achttien en een dochter van zestien. Ik vind het leuker om hen nu bezig te zien dan te denken aan hoe ik ooit mijn dochter verpamperde of hoe mijn zoon zijn eerste boertje liet.''

,,Maar vooruit, de geboortes dan. Zij zijn geboren op een krant. Mijn zoon op De Standaard, mijn dochter op De Morgen. Het waren thuisbevallingen en ik dacht aan het vruchtwater. Vooral bij de eerste bevalling, want wij zaten in een huurhuis met vaste vloerbedekking. We hadden geen plastic voor op het bed, toen heb ik er een krant onder gelegd. Ik hield mijn vriendin in een zittende positie met mijn handen onder haar oksels. 'Persen, persen' riep ik, en toen viel de kleine zo op de beurspagina, als een verse haring. En ik beloof u plechtig: als ik nog een kind krijg, zal het op de Trouw worden geboren.''

Hoe ben je als vader?

,,Ik weet niet wat een vader is. Ik leg mijn kinderen zo min mogelijk in de weg. Ik wil ze liever vooraf zo veel mogelijk vertellen over waar ze aan beginnen dan ze achteraf te corrigeren. Ik ben verre van perfect en ik vind het belangrijk dat zij dat weten. Een kind is een vis die zwemt. Jij probeert te zorgen dat hij niet door grote haaien wordt opgegeten, zodat het een grote vis kan worden die jou vervolgens aanvalt. Dan ben je goed bezig.''

,,Mijn kinderen vinden dat ik een dikke nek ben, dat ik mezelf te goed vind. Ze zitten in de puberteit, hebben de leeftijd dat hun vader en moeder plots voor hun ogen worden neergesabeld, gewone mensen blijken. Maar ze vinden het wel leuk, wat ik doe. Ze gaan vaak mee naar optredens, tekenen allebei, maken muziek. Mijn dochter staat momenteel vaak 's nachts in het atelier te schilderen. Fantastisch. Maar het zou wel kunnen dat ze wel minder naar school gaat.''

,,Het gaat om liefde. Opvoeding is zo tijdelijk. Zodra je probeert je kind in een bepaalde richting te sturen, faal je. De kunst van het falen. Dat is er ook een die je moet beheersen. In de vorm falen we voortdurend. De huizen die we bouwen, de wegen die we aanleggen, de uitvindingen die we doen. Het lichaam dat we opblazen door te sporten of met anabole steroïden. En uiteindelijk pruttelt het even, verschrompelt het en gaat het dood: voer voor de wormen. Alleen de geest gaat verder.''

Hoe stel je je dat voor? In artikelen wordt jou steeds een andere levensbeschouwing aangewreven: boeddhisme, antroposofie, soefisme.

,,Ik ben in al die stromingen geïnteresseerd, zoals in alles. Maar ik geloof niet dat het de bedoeling is dat mensen een godsdienst volgen. Dat is te beperkend. Elk geloof is potentieel fundamentalistisch en fundamentalisten liggen met iedereen overhoop. Dat gaat recht in tegen de eenheid waar ik juist naar streef.''

,,Van het verdere leven van de geest stel ik me voor dat het in alles tegenovergesteld is aan wat hier op aarde gebeurt. Ik zie het als een vrijheid die wordt geschonken, een trilling, een bewustzijnstoestand waarop je je kan aansluiten. En misschien dat je af en toe in een vorm moet duiken, een soort reïncarnatie.''

,,Humor is het enige dat hierbij helpt. Ik ben in die humor voortdurend bezig met commentaren, met kritiek, met vragen. Met humor werk je alle ballast weg en daardoor creëer je de ruimte waarin je je op zo'n bewustzijnstoestand kan aansluiten.''

Op het podium komt deze kant van jou weinig aan bod. Waarom is dat?

,,Ik zou op het podium denk ik wel over iets serieus durven praten, maar alleen als de mensen echt zouden luisteren. Ook dan lijkt het me heel griezelig. Een humorist is bang om het publiek te vervelen en maakt daarom snel grapjes. Mijn serieuze verhaal zou net zo boeiend moeten zijn als mijn grappen, maar ik weet niet of ik dat kan.'' ,,Een paar jaar geleden trad ik alleen solo op als het mislukte dichterstype Kamiel Kafka. Nu heb ik mijn pet en mijn jas afgelegd. Maar nog steeds sta ik er niet als mijzelf. De vermomming is alleen subtieler: stemgebruik, mimiek.''

Je presenteert je op het podium als een amateuristisch warhoofd. Overdrijf je daar bewust in?

,,Een beetje een warhoofd ben ik wel. Ik heb het druk met mezelf. Maar het is ook een opening voor het publiek. Een humorist kan beter geen virtuoos zijn. En ik doe het om critici wind uit de zeilen te nemen. Ik ben erg gevoelig voor kritiek. Ik heb zelf veel kritiek en dan is dat normaal. Kritiek op mijn persoon, kritiek op mijn werk, ik vind het een nog erger dan het ander. Het lukt mij maar niet om die twee uit elkaar te halen. Maar ik geloof dat ik toch liever in de krant lees: 'Hij is een klootzak', dan: 'zijn tekeningen deugen niet'. Ik kan niet tekenen, maar dat vind ik niet erg. Ik ben ook maar een jaar op de kunstacademie gebleven. Daar hadden ze een totaal verouderde opvatting van kunst. Het is niet moeilijk om te kunnen tekenen. Ik kan het niet, maar pech, ik doe het.'' (Hard lachend) ,,Het is een last te weten dat je als enige gelijk zit te hebben op een zolderkamer in Gent. De enige die Plato en Aristoteles heeft begrepen, de enige die weet wat kunst is. En dan maar op zoek in die theaters, of dan echt niemand anders het ook heeft begrepen.''

,,Ik twijfel continu.'' Met een stemmetje: ,,Of is dat niet waar? Of ja toch. Ik twijfel. Is dat echt zo? (lachend) Twijfelen is ook zeker zijn, alleen steeds heel kort.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden