Twee tegenpolen, maar zijn ze ook wat ze lijken?

Een van de twee aanwinsten van Museum More Beeld RV

Twee 'prachtige tegenpolen' noemt conservator Ype Koopmans van Museum More in Gorssel deze aanwinsten. De man is een toonbeeld van 'nors leiderschap', de vrouw van 'jeugdige statigheid'. Zo hebben de schilders Carel Willink en Gerard Röling hen afgebeeld. Maar klopt dit beeld? Schijn kan bedriegen, zegt de conservator, die zich verdiepte in het leven van deze mensen.

Henri Isaäc Keus (1889-1971) was decennialang topman van Heemaf, destijds een belangrijke machinefabriek. Hij was fel gekant tegen te veel bemoeienis van de staat met het bedrijfsleven, maar stelde tegelijkertijd een voorloper in van de moderne ondernemingsraad. Toen zijn werknemers na de oorlog door schaarste geen schoenen konden betalen, liet hij uit Engeland leren zolen komen die hij uitdeelde op de werkvloer. Dit portret was het afscheidscadeau van zijn bedrijf. Keus was er niet blij mee en poseerde niet van harte. Hij zou expres dit tweed pak met visgraatmotief hebben aangetrokken, waarop de schilder extra moest zwoegen. Nam Willink 'wraak' met dit onbarmhartige portret? Feit is dat de zoon van Keus bang was voor het schilderij. Daarom verhuisde het van de woonkamer naar de slaapkamer en vandaar naar de logeerkamer. Was dit de echte Keus? Of toont Willink vooral wat hij wilde laten zien?

De tekst loopt door onder de afbeelding

Een van de twee aanwinsten van Museum More Beeld RV

Die vraag rijst ook als je het levensverhaal van Lenny de Graan hoort. Waarschijnlijk was dit portret van Gerard Röling een huwelijkscadeau van haar ouders. Helene Cornelia Therese de Graan (1918-1966), enig kind van een Shell-directeur, woonde met haar ouders in een chique wijk van Genua, Italië. Ze trouwde in september 1940 in Laren in het Gooi met architect Jan Giesen. In 1944 kregen ze een zoontje dat maar een paar weken zou leven. Lenny zou daarna geen kinderen meer krijgen. Röling schilderde haar in een fluwelen jurk, de trouwring prominent aan haar vinger, als een 'welgestelde schoonheid'. Wat hij niet laat zien, is dat ze in een rolstoel zit. Als kind liep ze polio op. Ze overleed op 48-jarige leeftijd.

Lees hier meer afleveringen van De Aanwinst

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden