Review

Twee 'Iphigénies' op één avond resulteren in overkill

Symfonieorkest en koor van De Munt, solisten olv Christophe Rousset met ’Iphigénie en Aulide’ en ’Iphigénie en Tauride’ van Gluck in een regie van Pierre Audi op 1/12 in De Munt, Brussel. Beide opera’s samen nog op 6, 13, 20 en 22/12; opera’s apart op 3, 4, 8, 9, 10, 11, 15 en 18/12. www.demunt.be

Het was al jaren een droom van Pierre Audi. De artistiek leider van De Nederlandse Opera wilde de Franse opera’s die Christoph Willibald Gluck aan Iphigeneia wijdde op één avond uitvoeren. In Brussel werd die droom dinsdag werkelijkheid. ’Iphigénie en Aulide’ (1774) en ’Iphigénie en Tauride’ (1779) werden aan elkaar gesmeed in een marathonvoorstelling die over twee jaar – met andere dirigent en zangers – ook in Amsterdam te zien zal zijn. Het resultaat viel overigens niet echt mee. De meerwaarde van twee Glucks op één avond werd niet geheel duidelijk.

Audi’s idee past in een trend waar Shakespeare-drama’s aan elkaar gekoppeld worden, en opera’s van Monteverdi en Mozart als cyclus worden gespeeld. Gluck zelf had een dergelijke koppeling nooit voor ogen. Maar Wagner, die dol was op de drama’s van Gluck, bewerkte ’Iphigénie en Aulide’ al eens op een manier die een koppeling met de latere opera mogelijk moest maken.

De opera’s behandelen episodes vóór, en ver ná de Trojaanse oorlogen. In Aulis wachten Agamemnon en de Grieken op gunstige wind om naar Troje te zeilen. Omdat de Griekse koning een hert heeft gedood in de gewijde bossen van godin Diana, beslist zij dat hij zijn dochter Iphigeneia moet offeren. In Tauris is Iphigeneia door Diana aangesteld als priesteres in haar tempel. Daar moet zij vreemdelingen die in Tauris aankomen offeren. Een van hen is haar broer Orestes, die zij niet herkent, en die intussen hun moeder Clytemnestra heeft vermoord en op de hielen wordt gezeten door wraakgodinnen. Dat tussenliggende verhaal, zoals verteld in Richard Strauss’ ’Elektra’, wordt volgende maand in Brussel opgevoerd.

Dat wat Audi aanraakt verandert meestal in goud of zilver, maar hier was geen van die edelmetalen helaas zichtbaar. De regie van beide opera’s was nogal atypisch voor Audi. Druk gedoe van figuranten, hopeloos ’stil spel’ van koorleden en een ongelukkige mise-en-place. Een klein speelplateau op de overdekte orkestbak, het orkest erachter, en daarachter een tribune met koorleden tussen het publiek. Dat de zangers dicht op het publiek speelden was meegenomen, maar verder voegde deze ingewikkelde opstelling niets toe en was ze alleen maar nadelig voor de akoestiek. Het prima spelende orkest onder leiding van de gedreven Christophe Rousset klonk te weinig aanwezig in de zaal.

Op papier leek het interessant om deze twee Glucks in directe confrontatie te kunnen meemaken. In praktijk leverde het weinig meer op dan de constatering dat ’Iphigénie en Tauride’ een veel beter werk is dan de eerdere opera. En al die mensen die voor een ander willen sterven? Het leverde – excusez le mot – een behoorlijke overkill op. Op het laatst geloof je het wel met al die opofferingsgezindheid. En dat allemaal vanwege een geschoten hert!

Als deze avond ook iets duidelijk maakte, dan was het dat je voor de ’simpele’ en ’eenvormige’ muziek van Gluck topzangers nodig hebt. Dat waren er in Brussel slechts drie. Véronique Gens zong de titelrol in ’Iphigénie en Aulide’ met grote klasse en een perfect gevoel voor stijl. Topi Lehtipuu (Pylades) en Stéphane Degout (Orestes) zorgden in de andere opera voor topkwaliteit. Vooral Lehtipuu bezorgde met zijn fantastische tenor voor rillingen.

Nadja Michael zong de andere Iphigénie en zorgde met haar loeistem en slechte intonaties voor een behoorlijke stijlbreuk met Gens’ interpretatie. De rol van Clytemnestra was te zwaar en te hoog voor Charlotte Hellekant. In de andere rollen was het niveau slechts zo-zo. De ’moderne’ kostuums waren bovendien even clichématig als lelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden