Opinie

Twéé idioten? We wachten allemáál op Godot!

Iets zo uitgesproken vluchtigs als theater in beeld en woord vatten, en dan ook nog eens theater van 1945 tot nu -dat is ongeveer hetzelfde als een lasso om Europa willen werpen. Toch is dat de kern van de wijdvertakte documentaireserie 'Allemaal Theater', die de Avro vanaf vanavond 12 maandagen achtereen uitzendt.

Arend Evenhuis

Initiatiefnemer en mecenas Joop van den Ende gaf IDTV-Dits opdracht voor deze reusachtige vogelvlucht boven zestig jaar Nederlands theater. Acteur Jeroen Krabbé presenteert, en haalt werkelijk alles boven water wat je over theater vergat en zou willen weten. Van opkomst en neergang van regisseurstoneel, van de heilige huisjes God, seks en Oranje, van noodzakelijke en overtollige vernieuwing en de nagalm van Aktie Tomaat, van het geheim van de kluchtlach, van cabaret tot het volwassen worden van de Nederlandse musical, en de ontkieming van het absurdisme: ,,Twéé idioten die wachten op Godot? We wachten allemáál op Godot!''

Jeroen Krabbé deinst allerminst terug voor complexe vragen als: 'Waarom spelen toneelspelers eigenlijk toneel?' en 'Wat is het geheim van theater?' Acteur Pierre Bokma vermoedt dat het een kwestie is van de herhaling overwinnen: 'als dat opgaat, gebeurt er iets magisch.' Dat een toneelspeler in de huid van een ander moet kruipen typeert Gijs Scholten van Aschat ronduit met 'gelul'. Hij rangschikt bepaalde emoties, ,,maar het zijn allemaal míjn emoties.'' Lang dacht hij: ,,Wanneer ga ik nou vallen? Wanneer komen ze er achter dat het bluf is? Maar als het lukt, dat wordt het zweven, dan is er sprake van iets verhevens.''

Ooit wist Jacob Derwig dat iemand - zoals hij - die in Dordrecht is geboren nooit toneelspeler kon worden. Maar jaren later stond hij zes keer per week en weken achtereen de titelrol van 'Hamlet' te spelen. Dat was zwaar ja. ,,Als Hamlet dan stierf met zijn slotwoorden 'De rest is stilte', dacht ik: ,,Ja Jezus, morgen wéér zeg! Soms neemt het wel bezit van je. Ik wou dan dat er alleen maar even Hamlet was, en niet ook nog Jacob ertussen.''

Willem Nijholt speelde Ariël in Shakespeares 'De storm' toen de actievoerders hun protesttomaten smeten. Hij zag iets roods langskomen, en dacht: ,,Rozen? Zó mooi was het nou ook weer niet.'' Maar hij begreep hoe laat het was toen hij dat 'fascistisch geschreeuw' uit de zaal hoorde. Lodewijk de Boer begreep er niets van. Hij ging toch ook niet tijdens een concert staan schreeuwen: 'Hé Bernard Haitink, jij moet weg, jij bent autoritair!' Tot op de dag van vandaag is Ellen Vogel nog vergramd, wat heet: ongespeeld vertoornd over de tomatensmijters. ,,Pak een acteur zijn spel af, en hij wordt misdadiger of gek. Er zijn zeker 300 manieren om toneel te maken. Ik heb het altijd leuk gevonden om álle 300 manieren te zien.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden