Twaalf eilanden, twaalf symfonieën

Oostzeeroute Denemarken, haventje bij Lolland. Beeld Jessica de Korte

De Deense Oostzeeroute gaat over twaalf eilanden. Wereldjes op zich. Vergelijk je ze met symfonieën, dan hoort bij ieder eiland een eigen klank. De een is romantisch, de ander barok.

Witte kliffen. Op het Deense eiland Møn sta ik voor krijtrotsen, net iets hoger dan de Utrechtse Dom. Vanmorgen fietste ik nog door weilanden met geel mosterdzaad en dorpen vol Deense vakantiehuizen, totaal uitgestorven in het laagseizoen. Maar dit is ruigte. Het is alsof ik naar een symfonie luister van Carl Nielsen, op 9 juni 1865 geboren op Funen, een eiland een eind verderop. De zachte fluitmelodie van een paar maten eerder is overgegaan in een dramatisch samenspel van violen en pauken.

De Oostzeeroute mag dan wel 800 kilometer naast hetzelfde water lopen, het landschap is nooit hetzelfde. Ieder eiland heeft zijn eigen charme, zijn eigen klank. Funen, de tuin van Denemarken, is romantisch. Amoróso, liefdevol, om het in muziektermen te beschrijven. Op Siø wil niemand ruzie met zijn buren, omdat het met twintig bewoners bijna onmogelijk is om de ander te ontlopen. De sfeer is tranquíllo, rustig. Grazende exmoorpony’s maken op Langeland ruimte vrij voor een bonte mix aan planten. Allégro, vrolijk.

Drie eilanden van Møn vandaan, ben ik begonnen met fietsen. Op Lolland, ooit gespeld als Laaland, Deens voor laagland. Inderdaad is het er net zo vlak als in ons Holland, ideaal voor de fietser dus. Tot in de jaren tachtig was scheepswerf Nakskov Skibsværft de voornaamste werkgever op het eiland, maar de bewoners moeten het tegenwoordig vooral van de akkerbouw en enige overgebleven suikerfabriek hebben.

Emmer en schepje

Lolland. Het zou zomaar de naam van een pretpark kunnen zijn. Attracties genoeg. Het begint al in de plaats Nakskov met een fietsrotonde, waar ik zin krijg alsmaar rondjes te rijden, aan één stuk door, net als toen ik mijn rijbewijs haalde. Op mijn e-bike probeer ik sierlijk te slalommen tussen de hekjes bij oversteekplaatsen. Overbodige hekjes, omdat er toch (bijna) nooit een auto aankomt. Dan komt het fietspad langs de Oostzee. Splinternieuw. De steentjes moeten nog worden afgesleten, zo weinig is er overheen gereden.

Oostzeeroute Denemarken, boot van Falster naar Bogø. Beeld Jessica de Korte

In de zomer moet het aan de kust een drukte aan Deense toeristen zijn. Kinderen die met hun emmer en schepje ijverig kanalen uitgraven, om hun zandkasteel te beschermen. Gelach en gegil. Deze middag zie ik enkel twee vissers, een man die zijn hond uitlaat en een verdwaalde familie. In een haventje liggen de boten ongeduldig te wachten tot iemand met ze wil varen. Het is er zeker het weer voor. De fel schijnende zon verbloemt de wind, die pas koud begint aan te voelen als het donker wordt.

“Ik ben wel blij als het bewolkt is en als het waait,” zegt Emilie Storm Petersen (45) de volgende dag lachend in koffietentje Tante Karla op eiland nummer twee: Falster. “Iedereen komt voor het strand. Noren, Zweden, Duitsers. Is het zonnetje even weg, dan krijgen ze zin in een warme cappuccino!” Emilie woont op Seeland, het enorme eiland waar Kopenhagen ligt en waar de fietsroute later zal komen, maar heeft hier in badplaats Marielyst een vakantiehuis. Zoals een hoop Denen.

Art nouveau

Marielyst begon met één boerderij, die advocaat Frederik Graae in 1906 ombouwde tot een hotel met twaalf kamers. Twee jaar later zette hij huizen in art-nouveaustijl neer, in de hoop een eigen kunstenaarskolonie zoals in Skagen op te richten. Het waren vooral acteurs die kwamen. De Deense filmspeler Christian Schrøder schreef lyrisch dat je haast wel aan de top moest staan, en niet hoger kon komen, als ‘de Heer je met zoveel gelukzaligheid liet omringen’. Had hij ooit kunnen vermoeden dat die gelukzaligheid tachtig jaar later voor iedereen bereikbaar is?

Lolland was romantisch. De akkers plácido, rustig, en de zee cantábile, zangerig. Met zwanen, kleine rietganzen en een hert dat nieuwsgierig kwam kijken bij het Langø-kerkje. Falster heeft bossen, een ruigere kust, is dramatischer. Bijna barok. Het weer doet spontaan mee. Wolken drijven vlug over, alsof ze het tempo van de dirigent bij proberen te houden. Zoals ik me door de klanken, het ritme en de melodieën van een muziekstuk kan laten meevoeren, is het nu het landschap dat mij in zijn greep heeft.

Een bundel licht glijdt over de weilanden. Na wat klimmen ligt daar weer de zee, die achter boomstammen glimt. Ik nuttig mijn lunch aan een picknicktafel naast het strand, overwoekerd met zeewier, waar enkel de steenmannetjes herinneren aan de bezoekers die mij voor waren. Als na een uur een familie komt langsgelopen, voelt het bijna alsof iemand mijn huis is binnengeglipt en het ‘niet storen’-bordje op mijn kamerdeur over het hoofd heeft gezien.

Oostzeeroute Denemarken, Baltic Sea Route N8, voor fietsers. Eiland Falster. Steenmannetjes. fietswandel2019 Beeld Jessica de Korte

Het wordt toch nog opschieten voor de boot die over twee uur naar het derde eiland, Bogø, vertrekt. Veel eilanden zijn verbonden met een brug, maar zo’n veer geeft nog echt het gevoel dat je op weg bent naar een nieuwe bestemming. Het is als een stilte tussen twee symfonieën, wanneer het publiek in de concertzaal even kan ademhalen, mag kuchen en applaudisseren. Dan geef het dirigeerstokje de nieuwe maatsoort, het tempo en het karakter aan.

Van barok terug naar de romantiek. Adágio, langzaam en gevoelvol. Bogø behoorde lang aan de Deense koninklijke familie, tot de bewoners het in 1769 opkochten. Om genoeg geld bij elkaar te krijgen, werden de meeste bomen op het eiland gekapt en verkocht. Daarom is de horizon zo’n strakke lijn. Het eiland krijgt slechts een bliksembezoek. Na anderhalve kilometer komt de fietsroute al uit op een lange dijk met de weg naar Møn, het eiland van de witte kliffen.

Møn golft. De pieken staan als donkergroene symbolen op mijn kaart en worden steeds iets hoger. Møllebjerg, 23 meter. Malerøj, 33 meter. Bushøj, 37 meter. Høvblege, 120 meter. Boven akkers en weilanden zie ik soms een streepje zilver. De Oostzee. Hoe vaker zij verdwijnt, hoe meer ik naar haar verlang. Ik open mijn oren tot ik het motief, de korte melodie die vaker terugkomt, weer kan horen. Hetzelfde geluid dat je hoort als je een schelp tegen je oor aanhoudt.

Haaietanden

Wat met gevoel, sentiménto, begint, gaat geleidelijk over in dramático, dramatisch. Bij de krijtrotsen ligt de zee er overigens rustig bij. Het water is kraakhelder. Op het strand zoeken kinderen naar haaietanden en zeventig miljoen jaar oude fossielen. Ze hebben geluk, want twee dagen later slaat het bedaarde om naar windkracht zes. In onstuimig weer fiets ik dan over Seeland, eiland nummer vijf, waar de vrolijke koffieverkoper Emilie woont.

Zweetdruppels staan op het gezicht van de dirigent, die steeds bredere zwaaien maakt. Zo stel ik het me voor. Trompetten, hoornen, klarinetten, ze spelen wild door elkaar heen. Agitáto, snel en opgefokt. De knotwilgen zuchten, het riet in de kwelder buigt en de bladeren beginnen aan hun dans. Met hoog gegak vliegen de kleine rietganzen hardnekkig door. Een dirigent, daar ga je geen discussie mee aan.

Praktisch

De Oostzeeroute (Baltic Sea Route N8) is met 820 kilometer de langste nationale fietsroute van Denemarken. Hij is pas vernieuwd en heeft de vorm van een liggende acht gekregen. Via acht bruggen en vijf boten gaat de route over twaalf eilanden die in de Oostzee liggen.

Digitale fietskaart: 
visitdenmark.nl

Gids (in het Duits):
Ostsee-Radweg
Dänemark, Bikeline
fietsvakantiewinkel.nl

Fiets huren:
Brobike
Ny Vordingborgvej 49, Kalvehave (Seeland)
brobike.dk

Lees ook:

De Faerøer-eilanden zijn groen, groener, groenst

Bekijk op een donkere winteravond eens een landkaart in de atlas of op een tablet. Je kunt zomaar de veerlijn tussen IJsland en Denemarken ontdekken, die een stop maakt op de Faerøer-eilanden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden