null Beeld

Tv-columnMaaike Bos

Tussen alle oorlogsverhalen was Kiespijn te lollig

Maaike Bos

Programma Kiespijn (NTR), over de gemeenteraadsverkiezingen, was zo goedbedoeld en is nu bijna niet te verteren. Dat ligt niet aan de geestige quizmaster Diederik Ebbinge en zijn panels. De quiz werd maandag herhaald na de hulpactie Samen in actie voor Oekraïne en was te lollig tussen alle oorlogsverhalen. Neem dit verhaal: mensen geven zelfs hun kinderen in luiers onbegeleid mee aan een Nederlandse buschauffeur. In Oekraïne zijn de eerste baby’s al van de kou overleden. Hoe valt dan nog te schakelen naar politieke geintjes?

Eén Kiespijn-quizvraag bleef wel hangen. De deelnemers moesten de stem raden van toenmalig minister van buitenlandse zaken Halbe Zijlstra uit mei 2016. “Ik was begin 2006 aanwezig in de datsja (buitenverblijf) van Vladimir Poetin”, loog hij toen over wat niet hij, maar iemand anders had meegemaakt. “Achterin het zaaltje kon ik heel goed horen wat Poetin verstond onder Groot-Rusland, waar hij naar terug wil (Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en de Baltische Staten, schreef Trouw). “Dat betekent dat het goed mogelijk is dat wij in Europa weer te maken krijgen met een oorlog. Een oorlog met Rusland.”

Samen in actie voor Oekraïne. Beeld
Samen in actie voor Oekraïne.

Dat is bijna zes jaar geleden. Nu wil opeens 77 procent van alle Nederlanders dat ons land voldoet aan de Navo-norm om 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie te besteden, peilde Gijs Rademaker van EenVandaag in Kiespijn. Het is allemaal van een kortzichtigheid die bijna lollig zou zijn.

VPRO Tegenlicht. Een nieuwe orde trok het allemaal nog breder maandag. Europa bleef namelijk gewoon ook Russisch gas inkopen, en de overgang naar groene energie ging traag. Deze oorlogsweken worden de gevolgen zichtbaar: de overgang naar wind, zon en elektrisch gaat niet over klimaat en geld, maar over macht en veiligheid, kou en honger.

In zijn Brusselse kantoor wees Diederik Samsom, kabinetschef van de EU Green Deal, naar zijn lamp, telefoonoplader en de auto’s buiten met een tank vol benzine. “We gaan er maar vanuit dat energie er altijd is”, smaalde hij. “Wanneer je in Europa voor de basis van je samenleving, economie en welvaart voor tachtig procent afhankelijk bent van de rest van de wereld, is dat geen gezonde situatie.” En: “Als we de Green Deal tien jaar geleden waren begonnen, hadden we dit probleem vandaag niet gehad”.

Diederik Samsom in Tegenlicht Beeld
Diederik Samsom in Tegenlicht

Hmm. Toch gaf het verhaal over de geopolitieke omslag naar groene energie ook hoop. De machtsverhoudingen in de wereld kunnen flink gaan schuiven. Olie- en gaslanden als Rusland en Saudi-Arabië verliezen invloed, landen met lithium en kobalt voor batterijen van elektrische auto’s, worden gewilde gesprekspartners. Congo (kobalt) heeft opeens aanloop. Australië, Chili, China en Argentinië zijn nu lithium-machten. Europa wil graag ook die grondstof en productielijn binnen zijn eigen invloedssfeer hebben, en in Servië zit hoogwaardig lithium in de grond, al wil het land geen vervuild mijnland worden. Kort gezegd: er komt geopolitiek dreigen en trekken aan.

Maar toekomst is ook innovatie. Zo kan het Duitse bedrijf Vulcan Energy lithium schoon uit pekelwater extraheren, straks goed voor een kwart van de Europese lithiumvraag. Samsom citeert oud-RIVM-directeur Klaas van Egmond: “De mensheid stevent altijd op een muur af, en net voor de inslag vinden we een manier om eroverheen te springen”.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden