Review

'Turkse familie had me veel te vertellen'

Janneke Donkerlo (1959) is zelfstandig journalist.

’Ik heb een paar jaar in het buitenland gewoond en daar ben ik benieuwd geraakt naar wat mensen beweegt om van het ene naar het andere land te verhuizen. Ik heb geschreven over migranten; het maakt voor mij niet uit of ze uit Canada, Egypte of België komen. Een serie van die artikelen had als onderwerp: wat namen migranten in hun koffer mee toen ze naar Nederland kwamen? Toen ik uitgeverijen aanschreef of zij die wilden bundelen, kreeg ik van Atlas het verzoek een boek te schrijven over Turkse migranten in Nederland.

Via een kennis kwam ik in contact met de familie Saygili die een paar winkels en een fastfoodrestaurant op het Bos en Lommerplein in Amsterdam had. Dat was drie jaar geleden, vlak voordat bewoners en winkeliers geëvacueerd werden wegens een verzakking van de parkeergarage op dat plein. Voor deze familie was dat extra dramatisch, omdat ze een conflict met de verhuurder had over de hoogte van de huur. Dat heeft ze verloren, ze ging zelfs failliet. Ook dat conflict heb ik beschreven.

Maar het boek gaat toch vooral over de geschiedenis van de familie, ik heb me daar helemaal in verdiept: hoe Bennie Saygili, de pater familias, in Nederland terecht is gekomen, wat zijn verwachtingen waren, of die uitgekomen zijn, over zijn kinderen, de vrouwen in de familie, hun heimwee, noem maar op. Ik heb uitgebreid met mensen uit hun omgeving gesproken, niet alleen hier in Nederland, maar ook in Turkije. Ik heb het dorpje bezocht waar Bennie vandaan komt, en Istanbul, waar hij een tijdje rondgezworven heeft. Alles wat hij me had verteld, bleek waar, daardoor nam mijn vertrouwen toe.

Dit familieverhaal heb ik aangegrepen om de geschiedenis van Turkije en van de migratie in kaart te brengen. De eerste groep migranten in de jaren zestig en zeventig kwam voor 95 procent van het platteland, en had nauwelijks onderwijs genoten. Sindsdien is er politiek en maatschappelijk nogal wat veranderd, zowel in Turkije als in Nederland. Aan de hand van de lotgevallen van de familie probeer ik dat in kaart te brengen.

Mijn opzet is de geschiedenis dichterbij de mensen te brengen. Door toegankelijk te schrijven, hoop ik een grote groep mensen te interesseren voor het onderwerp. Literaire non-fictie noem ik dat: de feiten kloppen stuk voor stuk, maar ik vertel het verhaal als een roman, het boek moet lezen als een trein.

De familie had me veel te vertellen, ze hebben allemaal van harte meegewerkt en ze waren open en eerlijk. Af en toe waren we het hartgrondig oneens en stonden Bennie en ik met verhitte koppen tegen elkaar. Hij was soms zo boos, dat ik er niet van kon slapen, omdat ik bang was dat hij niet meer wilde meewerken.

Ze vinden het boek geweldig, ze zijn heel erg trots. Ik ben natuurlijk erg bij ze betrokken geraakt. Maar ik denk dat ik toch voldoende afstand heb bewaard om objectief te kunnen blijven. Ze waren geen vrienden, maar bronnen. Het is hún verhaal, dat misschien niet helemaal exemplarisch is voor de Turkse gemeenschap in Nederland, maar toch wel een beetje.

Mijn mening over migratie is niet veranderd. Ik vond en vind dat je de mensheid niet moet indelen in wij tegenover zij, daar erger ik me aan. Natuurlijk heb ik wel bepaalde onderwerpen beter leren begrijpen. Ik snap nu waarom Turken zo fel zijn als hun land in opspraak raakt, als bijvoorbeeld de Armeense genocide ter sprake komt, dat is een open zenuw.

Ik hoop op een vertaling in het Turks. Voor mij is Turkije natuurlijk een gigantische markt, en het zou fijn zijn voor de Turken hier die niet zo goed Nederlands spreken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden