TV-column

Tsjernobyl herleeft in explosieve series op Canvas

Beelden uit de trailer van HBO-serie Chernobyl.

Een geel-zwarte gloed van vuur en rook achter de sarcofaag boven de kernreactor van het Oekraïense Tsjernobyl: hoe apocalyptisch zag dat er uit bij de NOS de afgelopen dagen. Bosbranden rukken op en radioactieve deeltjes komen vrij in de lucht.

Weer zo’n bedreiging. Was ons gevoel van veiligheid vóór corona dan zo onrealistisch, eigenlijk?

Aan de andere kant kunnen we de huidige viruscrisis wel relativeren in het licht van de grootste kernramp ter wereld. Op 26 april is het 34 jaar geleden dat een van de vier kernreactoren van Tsjernobyl explodeerde.
Het Belgische Canvas zet er deze maand op in. De zender wist de uitzendrechten binnen te slepen van de vijfdelige HBO-serie 'Chernobyl'. Tien Emmy's, twee Golden Globes; een internationale topproductie. Trouw schreef er vorig jaar juni al lovend over, maar zonder betaald abonnement op HBO of Ziggo kon je de serie niet zien. Sinds woensdag is hij dus op Canvas, met deze week de eerste twee delen achter elkaar. Terugkijken kan helaas alleen in België bij VRT.nu.

De hoofdgedachte is dat leugens echt schade kunnen berokkenen. (Zie het verband met Trumps eerdere bagatellisering van de coronacrisis.) Aanvankelijk kon geen expert geloven dat kernreactor 4 echt kon exploderen, en dat de hele radioactieve kern open lag. Werknemers moesten gaan kijken en begonnen spontaan te bloeden uit mond, neus, handen. Daarna ontkende en bagatelliseerde het Sovjet-regime de vrijgekomen straling om geen gezichtsverlies te lijden (het was niet 3,6 röntgen per uur maar 15 duizend, als ik de eenheid goed heb. Dat laatste is twee keer zoveel als in Hiroshima, stelt de serie.)

Brandweerlieden moesten onbeschermd blussen en de burgers mochten het gebied niet uit. Telefoonlijnen werden afgesloten, ‘om geen valse informatie te krijgen’. Terwijl de radioactieve wolk al naar West-Europa woei en de stad Frankfurt kinderen verbood om buiten te spelen, liepen de burgers van de buurstad Pripjat nog buiten in de zon.

Mede door de metalige geluiden en duistere beelden leef je intens mee met de angst en verontwaardiging. Online vond ik bovendien een filmpje van scenarioschrijver Craig Mazin, waarin hij de beelden uit zijn serie vergeleek met Russische documentairebeelden die zijn ijkpunt waren geweest. Hij toonde hoe hij in elk detail zo dicht mogelijk bij de feiten was gebleven en waar hij er omwille van het narratief vanaf was geweken.

Het mooie van de Canvas-woensdagavond is het samenspel met de driedelige Belgische documentaireserie ‘In de ban van Tsjernobyl’ eraan voorafgaand. Hier interviewt Jan Balliauw echt een operator van de toenmalige kerncentrale. Spreekt hij echt een brandweerman, en een helikopterpiloot die om de brandende reactor vloog met gigantische straling in de cockpit. Hij spreekt ook Aleksej Ananenko, een van de drie mannen die na de ramp onder de brandende kernreactor de watertanks hebben geopend. Anders was er een mega-waterstofexplosie ontstaan met een schokgolf die heel Kiev en Minsk zou vermoorden en heel Oekraïne en Wit-Rusland onleefbaar zou maken. Het was een zelfmoordmissie door de straling, maar Ananenko overleefde het. In 2019 kreeg hij van president Zelensky erkenning en een heldenmedaille. Na de serie pas. “Bedankt, HBO”, roept zijn vrouw op de achtergrond.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden