Opinie

Tsjaikovski vermalen tot rauwe tartaar

Maar weinig choreografen durven hun tanden in Tsjaikov-ski's vioolconcert (1878) te zetten. Ed Wubbe van het Scapino Ballet Rotterdam doet het in zijn nieuwste avondvullende productie 'Tsjaikovski, P.I.' tweemaal. In Part One kiest hij voor de uitvoering van Anne-Sophie Mutter en de Wiener Philharmoniker. Hoogromantischer kan het niet: met glijders en glitters die van het beroemde huzarenstuk een volgehangen kerstboom maken.

De pauze fungeert als tijdmachine, want in Part Two wordt alle viool-virtuoso door hiphop-dj producer Tim Simenon zonder pardon tot tartaar vermalen. De componist die het door zijn tijdgenoten zo kwalijk werd genomen dat hij de balletkunst van volksmelodieën, sprookjesfiguren en zwanenmeren voorzag, wordt nu rijp gevonden voor een acid house- en gothic-behandeling. Het is even slik- ken.

Achter het eerste voordoek van beukenbladeren in goud en koperkleurig brokaat zet Wubbe een grijswitte ruimte neer, bezaaid met versleten Empire meubilair. Het blijkt de vergane glorie van een laat negentiende-eeuwse sportschool te zijn, waar acht mannen en acht vrouwen in schermkleding verveeld rondhangen. Nergens een floret te bekennen en de adelijke recreanten in hun sneeuwwitte, gespikkelde outfit lijken onthand. Ze zijn wel de fine fleur van het zilveren tijdperk der Romanov tsaren maar le mal du siècle houdt hen moeizaam overeind. Ze glijden en rollen als stuifsneeuw door de sportzaal, hunkerend, kwijnend en niet wetend of zij voor dédain, deemoed of decadentie moeten kiezen.

Onder hen bevinden zich twee tragische antihelden (Kevin O'Halloran en Massimo Molinari) en een smachtende vrouw (Bryndis Brynjolfsdottir) die aan Poesjkins Tatjana doet denken. De brief die Poesjkin haar aan Onegin liet schrijven wordt kortstondig op de achterwand geprojecteerd. Maar van een hartstochtelijk touché in alle steekspelletjes, doorspekt met gracieuze dansinvitaties wil het niet komen. De drie solisten zijn gedoemd elkaar wel in hun innerlijke stormen en uiterlijke virtuoso te betrekken, maar laten elkaar op de moments suprêmes vallen, als het zon doorschenen lover op het voordoek. Veel in dit deel blijft hangen in een knappe oppervlakkigheid.

In Wubbe's verbeelding van de naweeën van het zilveren tijdperk (1880-1917) waarin Tsjaikovski het ballet van de Romanovs tot volle wasdom liet komen, nemen de zestien schermdansers het op tegen hun besluiteloosheid en melancholie. De sportzaal is bovenal een broeinest van seksuele onderdrukking, waarin homoseksuele eenzaamheid domineert. Ook als er met stoelen gesmeten gaat worden.

In de pauze is de eeuw der extremen al voorbijgeraasd. De Russische sportzaal werd Acid House. De beukenbladeren zijn de skeletresten van bekkens en heupen geworden en de sierlijk gekrulde stoelen lage banken. Rood en blauw licht zwaait sinister over elf gothic-dansers. Zwarte rafels, tatoeages en metalen klauwen zijn de nieuwe outfit, terwijl samples uit Tsjaikovski's vioolconcert elektronisch worden vermalen. Part Two wil van Part One rauwe tartaar maken, maar dan wel in esthetisch verteerbare verpakking om zowel het oude als jonge Scapino publiek te behagen. De heksensabbath kronkelt en spettert als een trage lavastroom, met spastische erupties. Veertig minuten zijn dan erg lang, want Wubbe is nu eenmaal Forsythe niet en Tim Simenon niet Thom Willems. Tsjaikovski's tartaar riekt te veel naar doordrammerig epigonisme, hoezeer Sandra Marin Garcia zich ook de benen en armen uit het lijf laat rukken of Bonnie Doets en Ederson Rodrigues Xavier zich als edele slagers/slachtoffers voordoen. De smachtende handreiking van de gevelde Kevin O'Halloran uit Part One wordt domweg verbrijzeld door een mechanische klauw van staal. Van dik hout zaagt men planken. Van dikke planken maalt men molm.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden