Opinie

Truus Bronkhorst laat zich haar 'Soul' niet afnemen

Niets kan zo kwetsen als giftige drukinkt. Truus Bronkhorst, de drijvende kracht van Stichting van de Toekomst, moest dat naar aanleiding van haar vorige productie '12,1234' aan den lijve ervaren. Haar werd letterlijk te verstaan gegeven dat het bereiken van de menopauze haar de toegang tot het podium ontzegde. Die ondermaatse kritiek bracht meer teweeg dan machteloze woede.

Truus Bronkhorst wenste duidelijk te maken dat deze dolkstoot haar regelrecht in haar hart trof. Ze weet zich uit hetzelfde hout gesneden als Alicia Alonso en Martha Graham, de twee beroemde dansdiva's uit de vorige eeuw die zelfs niet door blindheid of een zware leveroperatie van hun toneelmissie afzagen. Ook voor Bronkhorst is optreden een levensvoorwaarde. De enige rechter die zij als advocate van de dans accepteert is het raadsel van dansbezieling. Zij wil dans die beweegt zoals muziek kan laten kermen, krijsen en klagen, als een kreet die regelrecht van hart naar hart gaat.

'Soul' heet daarom de nieuwste choreografie van Truus Bronkhorst en Marien Jongewaard, een hartekreet van anderhalf uur met hulp van Schumann, Kagel, Bach, Prince, Bhairav, Ter Veldhuis en Miles Davis. Ditmaal laat de dans-diehard zich niet als een oudere femme fatale, ballerina of flamencovedette door zeven stoere machomannen of balorige dansnichten op sleeptouw nemen.

Om te bewijzen waarin een doorleefde performster als zij zich in haar soul van nog ontluikende collega's onderscheidt, treedt zij Ballet, God en Buddha tegemoet als de gelijke van drie studentes van de Tilburg Dansacademie. Manhaftig ondergaan zij de manipulaties waarmee patser-prinsen van klassiek ballet zich als hun pooiers ontpoppen en hen als zwanenlijken in het bodemloze balletmeer vertrappen. Deze aanval op het Russische ballet laat weinig extatische mystiek toe.

Wat een behartenswaardige serieuze spot met die veredelde, hysterische dressuurkunst voor opstandige zwarte zwanen. Daar, op de bodem van het meer, ligt het reine hart van de zwarte zoon van God te schitteren. Badend in de parels van zijn zweet ligt een klomp Rhinestones op de borst van Ian Butler. Twee potsenmakers kirren het uit over zoveel reinheid. Met hun gehuppel op de Mattheus Passie ('Mache dich, mein Herze, rein') ontwaakt de Black Prince voor zijn wederopstanding. Die solo voor Butler, als de ware belichamer van 'Soul', is het begin van een ritueel op raga-gezang.

Een Buddha beeltenis trekt goudglanzend over het meer, terwijl de veerkrachtige swing van Butler overglijdt in een Derwisj-achtige sceance. Steeds meer dansende monnikken in lange rokken voegen zich in het gezwiep en gezweet. Balletprins, Jezus of Buddha - wat maakt de bron uit zolang de ziel van een dorstige danser zich daaraan kan laven in zijn weg naar het hemeldak?

De uitputtingsslag waarin de zeven mannen de Coopertest ondergaan, is meer dan een kwestie van krachtenverdeling. Bronkhorst laat hier zien dat haar eigen extase steeds meer mankracht van haar vergde. Als haar zeven zieleherders hun zweefexcursie volbracht hebben, werpen drie zich voorover om als goddelijke troon voor haar drie jonge balletmuzen te dienen. Wankelmoedig en toch trots ontvouwen zij hun arabesken en attitudes in repeterende reeksen, met witte rozen als hun toverstaf.

Toch is die grafzegening niet het postnucleaire scenario dat dansleidster Bronkhorst als hun danstoekomst ziet. Met 'Time after time' roept Miles Davis haar nogmaals als hun dirigente op. Dus staat zij haar jongere maatjes wederom met droefgeestige blik en bonkend bekken te woord: 'Get up, get into it, get involved.' Driftkikker Percy Kruythoff laat zich als eerste verleiden. Moederkloek Truus weet meer schichtig dan superieur haar danskindertjes op haar disco-plantage aan het werk te houden.

Zo heftig zij daar het Spaanse vuur oprakelt, zo bewust pover houdt zij haar choreografische vondsten. Als vanouds staat de kracht van herhaling voor eenvoud en energie-opwekking, maar lang niet alle delen van 'Soul' zijn tegen die afmatting bestand. Soul is scherp waar het wrange dressuur aan bloedserieuze kritiek op leeftijddiscriminatie paart. Maar soms neemt dat venijn als de zwaveldamp van de jaren zeventig van deze tempel bezit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden