Trouw tipt: de beste cd's van 2014

De Nederlandse rapper Typhoon in Theater de Meervaart ter gelegenheid van het negende Koninkrijksconcert op Koninkrijksdag. Beeld anp

Was 2014 het jaar waarin debuterende artiesten meteen een medailleplek wisten te veroveren met hun album? Of mag de oogst toch wat mager worden genoemd? Hieronder de jaarlijstjes van de muziekredactie van Trouw.

Joris Belgers: Typhoon maakte de perfecte plaat voor het perfecte moment
Poeh, wat was die nieuwe van de Zwolse rapper Typhoon onverwacht goed. En wat werd hij bij elke luisterbeurt en elke gierende festivalshow in de zomer beter. Het sprankelende 'Lobi da Basi' heeft voor elk wat wils, en was dit jaar de perfecte plaat voor het perfecte moment. Naast die terugkeer van Typhoon hadden we natuurlijk ook die herrijzenis van de Amerikaanse soulster D'Angelo, die op de valreep iedereen verraste met de smoezeligste funk, soul en r&b-plaat van 2014. Er was de zoveelste fantastische Flying Lotus - een muzikaal avontuur in de krochten des doods. Indiegitaarband The War on Drugs brak definitief door van muziekpuristisch lievelingetje tot band met headlineraanspraak. Chet Faker kwam net als de nieuwe sensatie FKA twigs met smakelijke interpretaties van digitale r&b. Caribou ging lekker door met het combineren van pop en heerlijk lichtvoetige clubmuziek. Het Californische Avi Buffalo laat zien dat ouderwets ambachtelijke gitaarpop nog steeds kan blijven boeien, luisterbeurt na luisterbeurt. En rapduo Run the Jewels maakte simpelweg de aller-, allerhardste plaat van het jaar.

1. Typhoon - Lobi da Basi
2. Flying Lotus - You're Dead!
3. D'Angelo - Black Messiah
4. The War on Drugs - Lost in the Dream
5. Chet Faker - Built on Glass
6. Sharon van Etten - Are We There
7. FKA twigs - LP1
8. Caribou - Our Love
9. Avi Buffalo - At Best Cuckold
10. Run the Jewels - Run the Jewels 2

Frank Straver: Eigenzinnige elektropop sloeg in als een bom
Je hebt van die jaren waarin nieuwkomers direct een medailleplek opeisen. Zo'n jaar was 2014 niet. Vooral bekende artiesten leverden topstukken af. De dromerige zangeres Sharon van Etten is als relatief onbekende een vreemde eend in de bijt, met haar lieflijke (toch ook al vierde) album. Zangeres Annie Clark - artiestennaam St. Vincent - bereikte een absoluut artistiek hoogtepunt. Haar eigenzinnige, elektronische pop sloeg in als een bom. Perfume Genius vond zichzelf opnieuw uit. She & Him eerden anderen. Hekkensluiter Foxygen balanceerde op de grens van waanzin en genialiteit. Rocker Jack White bevestigde dat hij solo minimaal even goed is als met zijn vroegere ega Meg op drums. De rockers van The Black Keys en Death From Above 1979 maakten knallende comebacks. Beck imponeerde met zijn gevoelige kant. Een grote klapper was de terugkeer van D'Angelo. De soulplaat waar hij deze maand nog mee op de proppen kwam gaat zeker mee het nieuwe jaar in.

1. St Vincent - St Vincent
2. Perfume Genius - Too Bright
3. D'Angelo - Black Messiah
4. Jack White - Lazaretto
5. She & Him - Classics
6. Beck - Morning Phase
7. Black Keys - Turn Blue
8. Sharon van Etten - Are We There
9. Death From Above 1979 - The Physical World
10. Foxygen - ...And Star Power

Beeld Typhoon - Lobi Da Basi

Saskia Bosch: Als pijn, verstilling en hoop samenvloeien op één plaat
Juist omdat het niet de norm is, maken mannen die zich kwetsbaar opstellen indruk. Zo levert de Ierse singer-songwriter Hozier een even gevoelig als toegankelijk debuutalbum af, inclusief een subtiele aanklacht tegen homofobie ('Take Me to Church'). Dat het nog indringender kan bewijst de Amerikaanse muzikant/zanger Perfume Genius. Op zijn derde album 'Too Bright' laat hij zijn emoties ongefilterd los op de luisteraar. Pijn, verstilling en hoop vloeien samen op een plaat waar je alleen maar ademloos naar kunt luisteren.

Maar 2014 was ook het jaar van Temples. De Britten overtuigden eerst met hun eigenzinnige en onstuimige rocksongs op het debuutalbum 'Sun Structures' en lieten daarna het album remixen door producers Erol Alkan en Richard Norris. De uitkomst mag verrassend heten: het remixalbum 'Sun Restructured' overtreft het origineel en is als een licht psychedelische auditieve droom waaruit je niet meer wil ontwaken.

1. Perfume Genius - Too Bright
2. Hozier - Hozier
3. Temples - Sun Restructured
4. Macy Gray - The Way
5. Hauschka - Abandoned City
6. Azealia Banks - Broke With Expensive Taste
7. Angel Olsen - Burn Your Fire For No Witness
8. FKA twigs - LP1
9. Blaudzun - Promises of No Mans Land
10. Ricky Koole - No Use Crying

Stan Rijven: Hallucinerend 'River Songs' markeert jaar vol engagement
2014 zal worden herinnerd als het jaar waarin onze wereld een grimmiger aangezicht kreeg met 'ebola, Ferguson, IS, Mali, MH17, Poetin en Zwarte Piet' als sleutelwoorden. Wellicht daardoor keerde het engagement weer terug in de pop. Niet zo gratuit als Serious Request, noch wegens de reprise van 'Do They Know It's Christmas'. Wel met albums die ergens over gingen zonder dat verontwaardiging de muzikale kwaliteit overschreeuwde.

Het hernieuwde zwarte bewustzijn in Amerika kreeg een stem in dwingende raps (10), via een ruwe souldiamant met vele facetten (3) en een gloeiende gospelqueen in een koude wereld (5).

De betrokkenheid van 2014 keerde terug in bevrijdende tango's (8), op een essentieel live-album (9) of bij een groots talent dat 'liefde is de baas' predikt (2). Ook was er puur muziekengagement met puike psychedelica (7), een superbe singer-songwriter (4) en tintelende salsa die een Grammy-nominatie opleverde (6). Op het hallucinerende (1) spreekt de woordenloze muziek voor zich.

1. Djessou Mory Kanté - River Songs
2. Typhoon - Lobi da basi
3. Sharon Jones - Give the people what they want
4. Ceumar - Silencia
5. Naomi Shelton - Cold world
6. Maite Hontelé - Déjame Así
7. Steve Gunn - Way Out Weather
8. Carel Kraayenhof - Ensemble Liberación
9. Saskia Laroo - Live in Zimbabwe
10. Anthony Joseph - Time

Beeld Djessou Mory Kanté - River Songs

Peter van der Lint: Niemand geeft de pauzes zó veel geladen spanning
De eerste drie plekken van dit lijstje zijn - geheel toevallig - gereserveerd voor dirigenten die iets hebben of hadden met het Koninklijk Concertgebouworkest. Harnoncourt nam in oktober 2013, na 276 concerten in 38 jaar tijd, definitief afscheid als honorair gastdirigent. Hij deed dat met Bruckners Vijfde symfonie, waarvan de dvd dit jaar verscheen. In meerdere opzichten een historische registratie: omdat het een einde van een markante samenwerking markeert, maar vooral omdat het een spectaculaire uitvoering is. Er is geen dirigent die de belangrijke pauzes in een Bruckner-symfonie zó veel geladen spanning kan geven als Harnoncourt.

Gatti werd dit jaar benoemd tot nieuwe chef-dirigent van het KCO en veroorzaakte meteen een waar schisma tussen voor- en tegenstanders. Mooi. Afgaande op de dvd van Wagners 'Parsifal', die Gatti in 2013 in de New Yorkse Metropolitan Opera dirigeerde, wacht ons nog veel fraais. Een schitterend langzame interpretatie van dirigent en Met-orkest, en een vocale topbezetting met Jonas Kaufmann in de titelrol.

Bernard Haitink, ere-dirigent van het KCO, liet dit jaar weten dat hij zijn oude orkest nooit meer wilde dirigeren. Da's jammer. In München had hij Haydns 'Die Schöpfung' voor het eerst in zijn lange carrière op de lessenaar liggen. Alleen de instrumentale inleiding al is een wonder van uniek muzikaal meesterschap.

Dat meesterschap geldt eveneens John Eliot Gardiner, vooral het door hem oprgerichte en onnavolgbare Monteverdi Choir. In een live-opname van Beethovens Missa Solemnis zingt het koor longen en hart uit het lijf voor een persoonlijke, technisch perfecte en aangrijpende visie op dit hemelbestormende werk.

En dan weer Harnoncourt. Over persoonlijk gesproken. De drie geniale laatste symfonieën van Mozart vergezellen de 85-jarige Harnoncourt al een leven lang. Na revolutionaire opnamen met het Concertgebouworkest en The Chamber Orchestra of Europe dirigeert hij ze nu voor het eerst bij zijn eigen Concentus Musicus Wien. Als het mogelijk is om van bepaalde muziek ooit een referentie-opname te maken, dan is dat met deze cd gelukt.

1. Bruckner: Vijfde symfonie - Nikolaus Harnoncourt
2. Wagner: Parsifal - Daniele Gatti
3. Haydn: Die Schöpfung - Bernard Haitink
4. Beethoven: Missa Solemnis - John Eliot Gardiner
5. Mozart: The Last Symphonies - Nikolaus Harnoncourt

Frederike Berntsen: Een goede smaak voegt er een gouden randje aan toe
Vroeger al was het Mozart voor en Mozart na bij Kristian Bezuidenhout thuis. Zijn liefde is gebleven: in 2010 begon hij aan een Mozartcyclus met de solowerken voor fortepiano. Dit jaar verschenen de delen 5 en 6, waarop hij onder meer een aantal sonates speelt. Eigengereid en zeer aantrekkelijk. Kwalificaties die ook van toepassing zijn op cellist Edgar Moreau. Deze twintiger heeft een eerste cd op de markt gebracht: 'Play', met los-vast werk als Monti's 'Csárdás', de 'Elégie' van Fauré, Poppers 'Elfentanz' en Dvoráks 'Waldesruhe'. Stukken met een heel divers karakter, en zo leer je Moreaus brede vaardigheden kennen. Hij heeft lyriek, snelheid en jongensachtige branie in de vingers, maar ook een volwassen kijk op de zaak. Zijn waardige partner achter de toetsen is Pierre-Yves Hodique.

Laura Mikkola sleurt haar luisteraar mee in de energiestroom van Erkki-Sven Tüürs Pianoconcert. Ze houdt een kordate tred in de wakkere en slimme fantasiewereld van de componist, haar goede smaak voegt daar een gouden randje aan toe. Paavo Järvi, een landgenoot en maatje van Tüür, dirigeert het Radio Symfonieorkest Frankfurt, ook in de Zevende symfonie. Groots en meeslepend.

Om de tachtigste verjaardag van Sir Harrison Birtwistle luister bij te zetten, bracht een handvol bijzondere musici, onder wie violiste Lisa Batiashvili, cellist Adrian Brendel en pianist Till Fellner een fraaie cd uit met kamermuziek. Ook kamermuzikaal, maar dan anders, klinkt het Hilliard Ensemble. De vier mannen namen hun allerlaatste cd op, met Engelse carols en motetten. Hun samenklank is nobel van karakter, en ze zingen je toe, zo het nieuwe jaar in.

1. Mozart: Fortepiano solo - Kristian Bezuidenhout
2. Elgar, Paganini e.a. Edgar Moreau en Pierre-Yves - Hodique
3. Erkki-Sven Tüür: Zevende symfonie en Pianoconcert - Paavo Järvi
4. Harrison Birtwistle: Chamber Music - Lisa Batiashvili e.a.
5. Transeamus - The Hilliard Ensemble

Mischa Andriessen: Jazzjaar vol prachtplaten en een relletje
De meest besproken jazzplaat van 2014 is zonder twijfel 'Blue' van Mostly Other People Do The Killing, maar dat is vooral conceptjazz. Meer bedoeld om over na te denken dan naar te luisteren. Een kleine rel was er rond The Bad Plus die 'Le sacre du printemps' van de erven Stravinsky niet live mochten uitvoeren, maar de cd is er en dat is een hoogtepunt van afgelopen jaar, net als de versie van dezelfde compositie die gitarist Eric Hofbauer met zijn kwintet maakte.

Andere onmisbare platen in 2014? De Duitse pianist Michael Wollny maakt de keuze lastig tussen zijn 'Weltentraum' en de live registratie daarvan. De Belgische Jozef Dumoulin bracht met 'Trust' een prachtplaat uit, de Amerikaanse saxofonist Steve Lehman deed dat met 'Mise en Abîme' en zijn landgenoot en collega Gregory Tardy met 'Hope'. Gedurfd en zeer goed bleek 'The Imagined Savior is Far Easier To Paint' van trompettist Ambrose Akinmusire.

Mooi werk uit Nederland kwam van Gideon van Gelder, Maarten Hogerhuis, Ben van den Dungen, Teus Nobel en het ICP dat het voor het eerst zonder Misha Mengelberg moest doen. Het was een goed jaar.

1. Gregory Tardy - Hope
2. Ambrose Akinmusire - The Imagined Savior Is Far Easier To Paint
3. Michael Wollny Trio - Weltentraum / Weltentraum live
4. Jozef Dumoulin & The Red Hill Orchestra - Trust
5. Steve Lehman Octet - Mise en Abîme
6. The Bad Plus - The Rite of Spring
7. Viktor Toth Aruna Trio - The Present
8. Ben van den Dungen Quartet - A night at the club
9. Joe Morris Quartet - Balance
10. Eric Hofbauer Quintet - The Rite of Spring

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden