Trouw Boekenclub: Wat vindt u van ‘Lichter dan ik’ van Dido Michielsen?

Beeld Suzan Hijink

Leest u mee? Na urenlang videobellen, mailen en appen kan offline lezen een verademing zijn. Vandaag begint de Trouw Boekenclub met ‘Lichter dan ik’ van Dido Michielsen, over een Indische njai, een bijvrouw. Een liefdevolle, onthullende roman, vinden wij. Maar wat vindt u?

Dido Michielsen had de komende weken een bomvolle agenda met lezingen over haar ­roman ‘Lichter dan ik’, maar die gaan nu niet meer door. Heel jammer, vindt de schrijfster, want ze had graag reacties ­gehad van lezers op haar boek. Dat boek is geïnspireerd op de foto van haar eigen betovergrootmoeder. Een vrouw zonder naam, van wie Michielsen eigenlijk maar één ding weet: dat zij een njai was, de bijvrouw van een Nederlandse militair op Java in de tweede helft van de 19de eeuw, en moeder van zijn twee dochters. “En dan was er altijd nog dat familieverhaal dat zij misschien een prinses was”, zegt Michielsen. Van hoge Javaanse adel of niet? Wie zij was, is nergens gedocumenteerd.

Bastaarddochter

Bijzonder is dat deze roman een stem geeft aan vrouwen die we in de literatuur maar zelden horen: de Javaanse oermoeders van stambomen die honderdvijftig jaar ­later grotendeels vernederlandst zijn. Hun levens blijken loodzwaar te zijn geweest.

Het verhaal gaat over Isah, die geboren wordt als Piranti en de bastaarddochter is van een Javaanse prins en een batikster. Onder zijn bescherming groeit Piranti op in een buitenring van het hof, de kraton. Als ze dreigt te worden uitgehuwelijkt, vlucht ze in een verhouding met een Knil-militair, de patriciër Rudolph Gey van Pittius, die haar als njai in huis neemt en haar ‘Isah’ noemt. Ze krijgen twee dochters. Alles lijkt goed te gaan, tot Isah steeds meer begint te horen over het bittere lot van andere njais, die als tweederangs mensen werden af­gedankt. En dan krijgt ook Gey nieuwe plannen.

Afgesloten werelden

Tijdens lezingen merkt Michielsen vaak dat ze een gevoelige snaar raakt. “Er komen natuurlijk veel Indische mensen op af en die worden soms emotioneel. Vooral omdat voor hen die inheemse voorouders ook niet helemaal duidelijk zijn. In veel families doen verhalen de ronde over prinsessen, maar er is ook veel schaamte en verdriet. Ik heb bij lezingen trouwens ook allerlei Hollandse groepen zitten, hoor.”

‘Lichter dan ik’ is een boek voor iedereen die geïnteresseerd is in afgesloten ­werelden uit verre en historische culturen. Michielsen liet zich inspireren door ­‘Dagboek van een geisha’ van Arthur ­Golden, ‘Het verboden dakterras’ van ­Fatima Mernissi en ‘Het negerboek’ van ­Lawrence Hill.

Koloniale cultuur

Het verhaal van Isah begint in de ­Javaanse kraton en loopt dan naar het ons meer bekende Nederlandse koloniale ­leven. Het gaat over ongelijkheden in zowel de inheemse als de koloniale cultuur. “De njai is onder Indische mensen een ­bekend fenomeen, maar bij Nederlanders vaak niet”, zegt Michielsen. “Dit boek is ook bedoeld om meer over deze vrouwen bekend te maken bij een breed publiek.”

Vragen voor de auteur

Met ‘Lichter dan ik’ trappen wij de nieuwe Trouw Boekenclub af. Doet u mee? Dat kan door het boek te lezen en uw reactie te e-mailen naar boekenclub@trouw.nl. Wat spreekt u erin aan, wat niet? Welke vragen roept het boek bij u op? Over identiteit en afkomst, sociale ongelijkheid, geweld en moederliefde bijvoorbeeld? Begrijpt u de keuze van Piranti om de kraton te ontvluchten? Wat vindt u van het optreden van de Nederlandse mannen? En kon er in deze tijden wel vriendschap bestaan tussen vrouwen?

Heeft u vragen voor de auteur? Mail ze vóór donderdag 16 april, dan leggen wij ze namens u aan Dido Michielsen voor. Het interview verschijnt op woensdag 22 april in de krant. 

Trouw Boekenclub

De rust van een boek - hoe fijn is die in tijden van corona? Trouw Boekenclub gaat vanaf nu elke drie weken een boek lezen. Leest u mee?

We beginnen met ‘Lichter dan ik’ van Dido Michielsen. Heeft u naar aanleiding van het boek vragen aan de schrijfster, mail die dan vóór donderdag 16 april naar boekenclub@trouw.nl. Een interview met haar verschijnt op woensdag 22 april in de krant.

Wilt u wel meedoen, maar heeft u ‘Lichter dan ik’ al gelezen? Dan kunt u vast aan het volgende boek beginnen: ‘Uit het leven van een hond’ van Sander Kollaard, over een doodgewone dag uit het leven van de doodgewone Henk, verpleger op een intensive care, én zijn hond. De roman is genomineerd voor de Libris Literatuurprijs, die op 11 mei wordt uitgereikt.

Fredy Schild (76) heeft al veel over Nederlands-Indië gelezen.

De vraag van Fredy Schild:  ‘Hoe voelt dat, leven in een witte maatschappij?’

Lezeres Fredy Schild (76) heeft al veel over Nederlands-Indië gelezen: “Couperus, Dermoût, Ruebsamen, Haasse en ook dat laatste boek van Susan Smit. Het bijzondere aan ‘Lichter dan ik’ vind ik dat het een boek is vanuit het Javaanse perspectief en niet vanuit het blanke. Dat tref je volgens mij alleen aan bij de schrijver Vincent Mahieu. Voor niet-­Indische mensen is dat heel leerzaam. De onderdrukking in de kolonie­ is afschuwelijk geweest, maar die was er ook aan het Javaanse hof bij de sultan. Daar had ik nooit zo’n erg in.”

“Ik zou van de schrijfster wel meer ­willen weten over hoe het haar familie verder is vergaan. Wat weet ze nu precies van haar betovergrootmoeder? En ik zou haar willen vragen: hoe voelt dat aan, dat je leeft in een witte maatschappij die vroeger zo onderdrukkend was voor je eigen voorouders? Ik woon hier in een ouderenwoning en ik merk dat kleur nog altijd een grote rol speelt. Ik vind dat zelf heel pijnlijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden