RecensieVR-film

‘Traveling While Black’ laat zien: De Amerikaanse droom is een nachtmerrie als je zwart bent

Ben’s Chili Bowl, in de sixties. Beeld Felix & Paul Studio/Eye Filmmuseum
Ben’s Chili Bowl, in de sixties.Beeld Felix & Paul Studio/Eye Filmmuseum

Traveling While Black
Regie: Roger Ross Williams
★★★★★

Je zit opeens met drie Afro-Amerikaanse tienermeisjes een milkshake te drinken in zo’n typisch Amerikaanse ‘diner’. Het zijn de jaren zestig. Je kunt de chips in het schaaltje op tafel bijna aanraken en de ventilator aan het plafond bijna voelen.

‘Traveling While Black’ is een virtual reality-project over wat het is om zwart te zijn in Amerika. Het is een aangrijpende ervaring. Uitgerust met een Oculus Go, een speciale bril om de virtuele realiteit te kunnen ervaren, waan je je te midden van de klanten van Ben’s Chili Bowl in Washington D.C., de zaak die ook Barack Obama weleens ­aandeed voor een broodje. De eigenaresse van het restaurant komt ­tegenover je zitten aan het formica tafeltje. Virginia Ali vertelt dat haar zaak sinds de opening in 1958 een toevluchtsoord is voor de zwarte ­gemeenschap.

Ben’s Chili Bowl was een van de adressen in het boekje dat van 1936 tot 1966 onder de naam ‘The Negro Motorist Green Book’ jaarlijks werd uitgegeven door de New Yorkse postbeambte Victor Green. Het bevatte adressen van benzinestations, restaurants en hotels waar zwarte reizigers in Amerika welkom waren. Want hoewel je als Afro-Amerikaan een auto kon kopen, kon je in het gesegregeerde Amerika niet bij elk benzinestation terecht, en lang niet overal eten of overnachten. Reizen in Amerika was voor Afro-Amerikanen midden vorige eeuw moeilijk en gevaarlijk. En, zo wil documentairemaker en Oscarwinnaar Roger Ross Williams zeggen: dat is het leven voor zwarte Amerikanen nog steeds.

Bijzonder aangrijpend

Emotioneel hoogtepunt van zijn VR-film vormt het treffen met de Afro-Amerikaanse Samaria Rice. Zij is de moeder van de 12-jarige Tamir Rice die in 2014 buitenspeelde met een speelgoedgeweer en door een voorbijrijdende witte politieagent werd doodgeschoten. Het is bijzonder aangrijpend om haar verhaal te horen, omdat ze recht tegenover je zit. Je ziet hoe ze frummelt met een theezakje en een servetje. Je houdt je adem in. Wat de Amerikaanse droom voor haar betekent? Een nachtmerrie!

Ben's Chili Bowl, nu. Beeld Felix & Paul Studio/Eye Filmmuseum
Ben's Chili Bowl, nu.Beeld Felix & Paul Studio/Eye Filmmuseum

De VR-ervaring echoot met zijn getuigenissen niet alleen de moord op George Floyd en Black Lives Matter, maar zet ook een kanttekening bij het recente Oscarsucces ‘The Green Book’. Die film, over een beroemde zwarte pianist en zijn witte chauffeur, maakte ook gebruik van het groene boekje voor zwarte Amerikanen, maar riep controverse op, door het verhaal vanuit een wit perspectief te vertellen, en de witte man voor te stellen als redder van de zwarte man.

De Afro-Amerikaanse regisseur Roger Ross Williams, die eerder hoge ogen gooide met ‘Life, Animated’ (het portret van een autistische jongen die communiceert in Disneytaal) laat je nadenken over de Amerikaanse rassenkwestie, en het verdriet van heel nabij voelen.

Tot 6 augustus te zien in het Eye Filmmuseum als onderdeel van het programma ‘Black Light’, waarin baanbrekend werk uit de zwarte cultuur centraal staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden