Boekrecensie

Tommy Wieringa portretteert zijn moeder, ‘een ontiegelijke lastpak’

Tommy Wieringa Beeld ANP

In koele, elegante zinnen portretteert Tommy Wieringa zijn op avontuur beluste moeder.

‘Dit is mijn moeder’ zei Tommy Wieringa op de uitvaart van zijn moeder eind 2015. Ze was een van zijn ‘meest favoriete personages; ik heb altijd graag over haar geschreven. (…) Een ontiegelijke lastpak, maar het zout der aarde.”

Het werd de titel van een verzameling verhalen die niet alleen over haar gaan, maar ook over andere familieleden, vrienden en kennissen, en over de schrijver zelf, uiteraard. Wieringa’s vader ontbreekt, op wat terzijdes na, in de bundel. Pas in het nawoord krijgen we een beeld van de man die, nadat ma besluit van hem te scheiden, de zorg voor de jongen op zich neemt. Die was na de scheiding ‘deel van de buit die haar (zijn moeder) toeviel’ en daar bedankte de twaalfjarige Tommy voor.

In dat nawoord krijgen we inzage in brieven die Wieringa’s moeder vanuit Aruba naar een vriend in Nederland stuurt. Daaruit reist het beeld op van een verveelde, uitgefeeste generatie; die van ’68 ‘egocentrisch en zonder talent voor gehoorzaamheid’. “’t Was erg gezellig”, schrijft moeder, “maar er is iets mis met al die feesten, ’t zijn geen echte feesten meer, het zijn er te veel, we kennen het recept nu wel, ’t hoeft niet meer eigenlijk.”

Tristesse en mildheid

Het koppel gaat terug naar Nederland, houdt het nog drie jaar met elkaar uit, maar manlief, een onderwijzer, voldoet niet meer; ma’s zucht naar avontuur en geestelijke verruiming is grenzeloos. Aan geld ook geen gebrek. Ze gaf er niet om, lezen we. Als ze voor een ton wordt getild in een handeltje in tropisch hardhout, haalt ze haar schouders op. Niets dus dat haar tegenhoudt. Ze reist de hele wereld af en runt in Groningen een winkel in exotische snuisterijen en de parafernalia die bij hippies en het alternatieve horen. Ze zal nog twee keer hertrouwen, maar ’de hele new-age-santenkraam’ blijft ze trouw tot in de dood. Dit tot ergernis van haar zoon en het zal tot ritueel gekibbel leiden en laconieke herinneringen waar de zoon in koele, elegante zinnen kond van doet.

Met het naderende einde kruipt er tristesse en mildheid in zijn taal: “Ze sterft al heel lang, maar voor het echte einde is het nog te vroeg.” En als de schrijver en een ‘verspreid gezelschap’ haar as gaan uitstrooien (waar - het zal ook niet - van alles misgaat) en hij door het vergeten van een plu achterop is geraakt, lezen we dit: “Daar een zus, ginds een neef, voorop een zwager met mijn vrouw en twee dochters. Ik bedwong de aanvechting te gaan rennen, ze in te halen en te proberen er een groepje van te maken. Iets wat bij elkaar hoorde.” Dan merken we dat dit gebroken gezin de schrijver niet onberoerd heeft gelaten. ‘Niet alles kan gelijmd’, voegt hij er (ten overvloede) aan toe.

Nooit zonder conflict

Ik was, moet ik bekennen, na ‘Een mooie jonge vrouw’, het zouteloze boekenweekgeschenk waarin Wieringa het ene cliché aan het andere punnikte, een beetje afgehaakt, maar in deze autobiografische verhalen is hij lekker op dreef. Hij houdt het grote drama klein en trekt van leer tegen de kwakzalvers die zijn moeder (met haar instemming) een adequate behandeling tegen haar borstkanker hebben onthouden, en tegen complotdenkers die op moeders onvoorwaardelijke steun kunnen rekenen, maar is ook wel weer zo eerlijk toe te geven dat ze een enkele keer gelijk had. De onrust over de Mexicaanse griep waartegen Wieringa’s vrouw en toekomstig moeder van zijn kinderen zich in liet enten, bleek achteraf opgeklopt te zijn, zwendel van de farmaceutische industrie. “Angst is het beste verdienmodel ter wereld.”

Omslag ‘Dit is mijn moeder’

Verhalen over moeders doen het goed. We hebben er allemaal een en de verhoudingen zijn nooit zonder conflict, en zelfs als ze dat wel zijn dan is daar altijd nog de dood die ons van haar doet scheiden. Toch gaat het meest ontroerende verhaal in ‘Dit is mijn moeder’ niet over haar, maar over Jos, een reus van een jongen, honderdtwintig kilo, zoon van moeder Noordhuis die ‘de ene rossige knaap na de andere baarde’. Na afloop van een feestje waarbij flink is ingenomen begint deze Jos onbedaarlijk te huilen.

“Wat is er, man? Wat doe je nou?” vraagt een bezorgde Tommy. “Ik wil liefde, klootzak!” schreeuwt Jos met gebalde vuisten. Vuisten die hij onverhoeds op een ongepast moment gebruiken zal. En toen had Wieringa me echt te pakken. Liefde willen we allemaal, dat geldt dat ook voor Wieringa, en aan zo’n moeder heb je dan een lastige.

Oordeel: Wieringa is lekker op dreef en houdt het klein.

Tommy Wieringa
Dit is mijn moeder
Tommy Wieringa; 188 blz. € 17,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden