Tom Petty (1950 - 2017): schatbewaarder van de Amerikaanse gitaarrock

Tom Petty tijdens het Bonnaroo Music and Arts Festival in Manchester, Tennessee in 2006. Beeld EPA

Hij was de vertolker van het Amerikaanse vrijheidsideaal, en zou daarmee meer dan tachtig miljoen platen verkopen. Maandagavond overleed Tom Petty op 66-jarige leeftijd aan een hartaanval, na met spoed te zijn opgenomen in het ziekenhuis van zijn woonplaats Malibu.

Petty verzorgde de perfecte soundtrack voor dat zorgeloze autoritje over de Route 66, de wind door je lange haren, je verbrande schepen achter je latend. Die onvervalst Amerikaanse wensdroom ving Petty als geen ander in het euforische ‘Free Fallin’, zijn grootste hit, van solodebuut 'Full Moon Fever' uit 1989 dat hij samen met ELO-gitarist Jeff Lynne schreef. De toekomst ligt aan je voeten, dat gevoel: ‘Into the great wide open’, uit 1991, precies, waar dat popfestival op Vlieland naar vernoemd is. Ook vintage Amerikaans was het nummer ‘I won’t back down’ (…and stand my ground), wat de rockzanger ongewild een conservatieve zweem gaf.

Want toen presidentskandidaat George W. Bush het in 2000 als campagnelied gebruikte deed Petty een dwangbevel uitgaan om hem daarvan te weerhouden – jaren later mocht Barack Obama het wél gebruiken. Onlangs droeg hij zijn single ‘American Girl’ op aan transgenders, uit protest tegen het beleid van Trump. Dat was afgelopen zomer, tijdens zijn jubileumtournee met The Heartbreakers, die hij vorige week afsloot in Los Angeles.

Petty werd in Gainesville, Florida geboren. Hij had geen gelukkige jeugd, voerde weinig uit op school, maar werd betoverd door The Beatles, The Rolling Stones en Elvis Presley. Na in diverse bandjes te hebben gespeeld, richtte hij in 1976 The Heartbreakers op. Dat werd nooit een spektakelband. Hoefde ook niet, Petty maakte ambachtelijke gitaarliedjes voor de hardwerkende Amerikaan, van het soort waarmee gelijktijdig ook Bruce Springsteen furore mee maakte.

'Geweldige performer, vol van licht'

Hun derde plaat ‘Damn The Torpedoes’ uit 1979 werd een succes, en maakte van Petty een grootheid. Toen platenmaatschappij MCA munt wilde slaan uit dat succes en voornemens was Petty’s volgende album een dollar duurder te maken dan de gangbare $8,98, dreigde Petty uit protest die plaat ‘The $8.98 Album’ te noemen – MCA bond in. Gedurende zijn carrière bleef Petty voorvechter van muzikantenrechten, en zich uitspreken tegen de macht van de muziekindustrie. 

Hij werd zelf die outcast, rebellerend tegen het systeem, die zoveel van zijn nummers inspireerde. Maar dat The Strokes ‘Last Nite’ (van ‘American Girl’) en de Red Hot Chili Peppers ‘Dani California’ (‘Mary Jane’s Last Dance’) ordinair van hem kopieerden, deerde Petty niet. Petty waakte ervoor anderen zijn overtuigingen op te leggen. Die houding gaf hem, en zijn muziek, iets veiligs, maar maakte het ook gemakkelijk om van te houden.

Midden jaren tachtig werd Petty op sleeptouw genomen door Bob Dylan, en door George Harrison gevraagd voor diens supergroep de Travelling Wilburys. Samen met ELO-gitarist Jeff Lynne, Roy Orbison en Dylan zou hij daarmee twee platen uitbrengen. Dylan reageerde vrijwel direct na het overlijden van Petty: “Een geweldig performer, vol van licht, een vriend die ik nooit zal vergeten.”

All American held

Met Jeff Lynne schreef hij ‘Full Moon Fever’, de eerste van drie soloplaten, wat in 1989 zijn grootste commerciële succes werd. Daarop stond die hit die hem definitief onsterfelijk maakte. Erna volgde het zeer verdienstelijke 'Into the Great Wide Open' met daarop 'Learning to Fly', zijn zoveelste klassieker. Die successen zou hij niet meer evenaren, maar dat maakte hem weinig uit. De consistente Petty bleef degelijke muziek uitbrengen, actief tot het eind. Alleen; met The Heartbreakers; of met zijn vroege band Mudcrutch die hij in 2007 weer bijeen riep. Petty kon doen waar hij zin in had, zoals die koene, all American held die in zoveel van zijn nummers opdook. 

Na zijn laatste grote optreden in Nederland in 2012 concludeerde Trouw-muziekrecensent Stan Rijven dat Petty samen met Bruce Springsteen een van de laatste authentieke schatbewaarders van de Amerikaanse gitaarrock was. "Ook Petty's oeuvre verwijst groots een meeslepend naar de Amerikaanse droom, naar dadendrang en beloftes. Niet voor niets bestaan er popfestivals die zich naar een Petty-compositie hebben vernoemd. 'Into the great wide open' is een eerbetoon aan de man die als een eiland opereert maar de new wave altijd in zich droeg."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden