Taal Ton den Boon

Toen de crash van 1929 plaatsvond, heette die nog een krach

Vandaag is de 90ste verjaardag van Zwarte Donderdag. Op 24 oktober 1929 begon de aandelenmarkt in New York aan de dagenlange daling die nu bekendstaat als de crash van 1929. Crash was in 1929 nog geen ingeburgerd leenwoord in onze taal, zij het dat het woord niet helemaal onbekend was: Amerikaanse onheilsprofeten hadden namelijk al enige tijd gewaarschuwd voor een grote ineenstorting van de beurskoersen. Wanneer Nederlandstalige kranten daarover berichtten, namen ze een enkele keer het Engelse woord crash over, al plaatsten ze dat destijds nog wel cursief of tussen aanhalingstekens, om te benadrukken dat het een vreemd woord was.

Beurskrach of kortweg krach was in de jaren twintig het meest gebruikte woord voor een ineenstorting van de beurskoersen. Dat woord was rond 1873 courant geworden in de berichtgeving over de scherpe daling van de beurskoersen in Berlijn en Wenen. In de nasleep daarvan werd beurskrach ook weleens ‘vertaald’ als beurskraak. Zo schreef de Java-bode in 1875: ‘Te Weenen wil het na de beurskraak nog maar niet vlotten met de handelszaken.’

Krach is van oorsprong een Duits woord, dat afgeleid is van het werkwoord krachen (krakend kapotgaan, figuurlijk: failliet gaan), dat op zijn beurt verwant is met ons werkwoord kraken. Vanuit dat perspectief was het 19de-eeuwse purisme beurskraak zo gek nog niet. Behalve met kraken is krach ook verwant met crash. Van oorsprong betekent het Engelse werkwoord crash met een scherp geluid of veel lawaai in stukken breken. Dat is tevens de basisbetekenis van ons werkwoord kraken.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden