Review

Toch nog wat hoop in de donkere Idfa

De droom van de jaren zestig botst met de werkelijkheid van de jaren negentig. Zo liggen de verhoudingen in 'Rehearsals', een van de drie genomineerde films voor de Joris Ivens Award, die vanavond op het Idfa wordt uitgereikt. Zweeds toneelschrijver Lars Norén besloot samen met drie gevangenen in de Tidaholmgevangenis een toneelstuk te schrijven over hun levens. De filmmakers filmen de repetities en delen van de voorstelling. De drie zijn niet de minste gevangenen, vastgezet onder code 7.3, die waarschuwt voor zware misdrijven en de kans op herhaling. Norén maakt er de titel van zijn toneelstuk van.

De schrijver vergelijkt zichzelf met de criminelen: 'dezelfde foute banden, alleen andere expressie'. Hij schrikt als blijkt dat twee van de drie nationaal-socialisten zijn. Teksten als 'wat is er tegen om vreemde elementen uit te sluiten en om kracht te laten prevaleren boven zwakheid' neemt hij toch op. Een gevangene beschrijft het verslavende gevoel van onoverwinnelijkheid bij een overval, de drijvende kracht van haat. De onwetende Norén zegt dat we allemaal dezelfde basisemoties delen. Het stuk wordt opgevoerd, maar een dag na de laatste voorstelling ontsnapt een van de drie en pleegt een overval. Op de vlucht vermoordt hij twee politieagenten. Een verslagen Norén: met wie heeft hij eigenlijk gepraat?

Dat beeld van Norén is misschien wel tekenend voor het Idfa dit jaar. Naast 'Rehearsals' werden ook 'De stand van de maan' van Leonard Retel Helmrich en 'The Swenkas' van de Deen Jeppe Ron-de genomineerd. In vorm zeer verschillende films: de zorgvuldige cinema vérité van Helmrich (over de islam in Indonesië), de klassieke stijl van 'Rehearsals', en de gestileerde reconstructie van 'The Swenkas'. De laatste film over Zulu's uit Zuid-Afrika die wekelijks hun overalls inruilen voor chique kostuums om mee te doen aan een schoonheidswedstrijd, eindigt als enige in hoop, maar de film is zo gestileerd dat je dit einde een beetje wantrouwt.

Meer dan ooit vielen op dit Idfa politiek en filmfestival samen. Er werd uitvoerig gedebatteerd: over de rol van de VN, over de media in oorlogstijd, over de vrijheid van meningsuiting. De dominantie van de politieke inhoud zie je ook terug in de nominaties, zoals in 'Sentenced to Marriage', genomineerd voor een Zilveren Wolf (de prijs voor de beste korte documentaire), een film over problemen van Israëlische vrouwen bij een echtscheiding die alleen kan worden toegekend door onwillige rabbijnen. Meer kans op een Wolf maakt, hoop ik, 'Georgi and the Butterflies', een 'One Flew over the Cuckoo's Nest' goes Bulgarian. De Georgi is een onverbeterlijke idealist, geen tobber zoals Norén. Deze directeur van een zwaar verwaarloosde psychiatrische inrichting verzint steeds weer nieuwe onzinnige plannen om zijn patiënten aan het werk en uit hun doem te houden.

De film maakt zich soms iets te gemakkelijk vrolijk over de gekken en hun dwaze directeur maar mocht 'Georgi' vanavond zijn Wolf winnen, dan is het toch mooi dat kleurrijk optimisme tegen de klippen op bekroond wordt op deze donkere Idfatiendaagse.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden