Ferdi E., ontvoerder van Ahold-topman Gerrit Jan Heijn.

Documentaire

Tim Krabbé over zijn vriendschap met Ferdi E.: ‘Hij was een zielige schoft’

Ferdi E., ontvoerder van Ahold-topman Gerrit Jan Heijn. Beeld ANP

Een zielige schoft. Dat was Ferdi E., de moordenaar van Gerrit Jan Heijn, volgens schrijver Tim Krabbé. Hij bezocht hem jarenlang in de gevangenis. In een documentaire praat hij over de man, die hem nog altijd fascineert.

‘Vrienden’ heet het boek dat Tim Krabbé binnenkort publiceert. Een uitdagende titel. Want kun je wel bevriend zijn met een moordenaar als Ferdi E? Krabbé zocht de ontvoerder en moordenaar van Gerrit Jan Heijn 142 keer op in de gevangenis. Hij nam altijd haring voor hem mee; E. schonk hem een zelfgemaakt schaakspel. Ook toen E. weer vrij was, hield Krabbé contact met hem. Hij draagt nog altijd de mooie regenjas van E. die hij kreeg nadat de man in 2009 was overleden.

In de documentaire ‘De schrijver, de moordenaar en zijn vrouw’, die vanavond op NPO2 te zien is, vertelt de schrijver Tim Krabbé aan interviewer Twan Huys hoe hij Ferdi E. leerde kennen en waarom hij gefascineerd raakte door deze misdadiger: een man die op hem leek, qua leeftijd, levensomstandigheden en interesses.

Net als ieder ander in Nederland was Krabbé sinds de verdwijning van Heijn op 9 september 1987 in de ban van deze zaak. De langdurige onzekerheid, de afpersing van de familie Heijn, de afgehakte pink die in een koker werd opgestuurd, geen verlossende bevrijding na het betalen van losgeld: dit scenario verliep heel anders dan bij doorsnee ontvoeringen. Uiteindelijk bleek dat Heijn al op de eerste dag van de ontvoering was vermoord.

Op zoek naar het menselijke

Ferdi E. liep alsnog tegen de lamp toen hij in de supermarkt met het gemarkeerde losgeld ging betalen. Toen hij voor de rechter moest verschijnen, ging Krabbé daarnaartoe, om de man te kunnen zien. Het eindigde ermee dat hij E. een brief schreef toen hij eenmaal in de gevangenis zat.  

Toen E. niet reageerde, schreef Krabbé aan de vrouw van E. Els Hupkes antwoordde met een dikke brief en zo kwam Krabbé alsnog in contact met de moordenaar van Heijn. Krabbé zegt in de uitzending dat hij ‘benieuwd was naar het menselijke van een uniek exces’. “Natuurlijk is hij geen monster, dan schuif je de verantwoordelijkheid af”, zegt hij. “Hij was zozeer vergelijkbaar met mezelf dat ik dacht: ik moet kunnen begrijpen hoe hij daartoe gekomen is.”

Begrip heeft Krabbé wel gekregen: E. werd tweemaal bijzonder slecht behandeld op zijn werk, zijn vrouw was al jaren verliefd op een ander, zijn dochter was van huis weggelopen. “Hij was alles kwijt”, zegt Krabbé. “Dat iemand dan moreel aan de grond zit, is makkelijk te begrijpen. Dat iemand boos is, ook.” Maar wat Krabbé niet begrijpt is dat hij het écht heeft gedaan. “Er ontbreekt een schakel tussen de reden om het te doen en de daad.”

Politiereconstructie

In de documentaire wordt aan de hand van filmbeelden getoond hoe de ontvoering, de veroordeling en de vrijlating van E. in 2003 in zijn werk ging. E. komt naar voren als een keurig sprekende man, die beleefd meewerkt aan een politiereconstructie van de moord. Krabbé noemt hem een leuke vent, geestig en behulpzaam.

Krabbé bleef contact houden met E. en zijn vrouw Els, met wie hij zelfs heel kort een affaire had. E. kwam plotseling om het leven door een botsing met een graafmachine. En nu is er dit boek over Ferdi E. Krabbé: “Hij was een zielige schoft. Ik wil deze schoft verdedigen tegen het publiek dat hem alléén maar een schoft wil vinden.”

2Doc: De schrijver, de moordenaar en zijn vrouw is te zien op maandag 18 november om 20.30 uur op NPO 2

Lees ook:

Vergeven is een bevrijding

Zelfs een moordenaar vergeven is mogelijk. Het is afscheid nemen van de pijn, haat en wrok.

Krabbé toont hoe verpletterend gewoon Columbine-schutters waren

De schietpartij op Columbine High School was niet de eerste en niet de grootste, maar groeide wel uit tot de allerberoemdste. Tim Krabbé probeert in een weldadig nuchter non-fictieboek waarheid en verdichting uit elkaar te trekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden