interview

Tijdens een donkere nacht is Ryanne van Dorst op haar best

Ryanne van Dorst: ‘Ik kan zeer melodramatisch zijn en ben melancholisch van aard’. Beeld Bram Petraeus

De nacht heeft iets magisch, vindt Ryanne van Dorst. Wanneer de rest van Nederland op een oor ligt, is de rockzangeres op haar best. In ‘Nachtdieren’, vanaf dinsdag 8 januari op tv, gaat ze op zoek naar anderen die niet willen of kunnen slapen.

In de berm staat een verlaten auto. De lucht is pikzwart, enkel een paar schepen in de verte verspreiden licht. “Hallo?”, klinkt een vrouwenstem. “Halloohoo? Goed volk.” Wiebelend daalt ze de rotsen af, richting het water. “Wat bent u aan het doen? Ik zie niks.”

Een donkere gestalte knipt het hoofdlampje op zijn hoed aan. De wagen is van hem, legt hij uit. Zo vaak als hij kan rijdt hij in het holst van de nacht naar dit desolate gebied, om nabij de Rotterdamse Europoort naar zeebaarzen te vissen. Het is ‘zijn ding’. De man is verknocht aan de eenzaamheid van de nacht. Alleen nu is het rustig in zijn hoofd.

Ryanne van Dorst, aan wie de vrouwenstem toebehoort, herkent zich in dat sentiment. De rockzangeres (1984, Maassluis), die furore maakte als Elle Bandita, leefde hele perioden van haar leven voornamelijk ’s nachts, iets wat ze het liefst nog steeds zou doen. Het donker kalmeert haar, zet haar aan tot het schrijven van muziek. Wanneer de rest van Nederland op een oor ligt, zegt ze zelf, is Van Dorst op haar best.

Over mensen die net als zij ’s nachts wakker zijn, heeft Van Dorst nu ‘Nachtdieren’ gemaakt. In dat zesdelige tv-programma, vanaf vandaag te zien op NPO3, stapt ze op willekeurige nachten de auto in om het land te doorkruisen, op zoek naar anderen die niet willen of kunnen slapen.

Zo stuit Van Dorst in de eerste aflevering niet alleen op bovenstaande visser, maar ook op een vrouw die al vier jaar lang worstelt met de nachtelijke rust. Tevens kunnen kijkers zien hoe ze om vijf uur ’s ochtends op een oudere heer afstapt, die op weg naar huis is van een wandeling bij een homo-ontmoetingsplek. Helaas, bekent de man, er zat dit keer niks tussen.

“Het programma is een verzameling reportages”, zegt Van Dorst boven een kop koffie in het Hilversumse BNNVara-gebouw. “Als ware het een nachtelijke ‘Man Bijt Hond’. Mensen met heftige trauma’s ben ik tegengekomen, maar er zitten ook kneuterige portretjes tussen. Met de serie wil ik laten zien dat er een groot palet van redenen bestaat waarom mensen ’s nachts leven.”

‘Nachtdieren’ is het derde tv-programma dat Van Dorst presenteert. In 2015 deed ze mee aan het RTL-survivalprogramma ‘Expeditie Robinson’, waar ze door haar openhartigheid en onconventionele gevoel voor humor uitgroeide tot publiekslieveling. Zo vergeleek Van Dorst de met mist omhulde bergen waar de groep vanaf het Filipijnse eiland op uitkeek met de verpakking van een homeopathisch hoestdrankje.

Haar deelname leidde tot ‘Geslacht!’, een serie over gender, de derde sekse en waarom iedereen maar man óf vrouw zou moeten zijn. In de eerste aflevering onthulde Van Dorst dat ze is geboren als hermafrodiet, met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken. Recensenten bedolven haar onder lof, ook na haar tweede programma ‘Holland!’. Van Dorst is authentiek, schreven zij, doet en zegt wat in haar opkomt, toont zich kwetsbaar.

Misschien is het die onbevangen houding die maakt dat de nachtdieren in haar nieuwste programma Van Dorst alles durven te vertellen. Ook op de gevoelige vragen komen antwoorden. ­“Bizar he?”, zegt ze met haar sterk Rotterdamse tongval. “De mensen op wie ik afstap storten hun hele ziel en zaligheid bij me uit. Ik denk dat mensen het idee hebben dat ik ergens niet zo gauw van opkijk, dat ze me vertrouwen. ­Anders ben je toch niet zo eerlijk?”

Ze lacht. “In ieder geval levert het smakelijke tv op. Dit is natuurlijk een heel ander programma dan de eerste twee. ‘Geslacht!’ en ‘Holland!’, waarin ik de Nederlandse identiteit onderzocht, gingen heel duidelijk over maatschappelijke vraagstukken. De kern van ‘Nachtdieren’ is: waarom ben jij nog wakker? Het onderwerp is niet urgent, verre van zelfs, de serie is meer een grappig onderzoek met een sociaal tintje.”

De duisternis van de nacht heeft voor mij iets magisch Beeld Bram Petreaus

Waar komt uw fascinatie met de nacht vandaan?

“Dat weet ik eigenlijk niet zo goed. Van jongs af aan houd ik van de nacht. En had ik nu een week vakantie, dan zou ik iedere avond tot vijf uur ’s ochtends op blijven. Van nature ben ik een nachtdier. Als iedereen op z’n nest ligt, is het stil. ’s Nachts gaat de telefoon niet, trekt er niemand aan je, hoor je geen buurvrouw rommelen. Alleen ik en mijn gedachten zijn aanwezig.

“Hoewel ik in ‘Nachtdieren’ ook mensen bezoek die zich gevangenen van de nacht voelen, juist omdat ze alleen zijn met hun gedachten en daardoor de slaap niet kunnen vatten, zie ik de nacht juist als een vriend. Met name in de zomer maak ik lange nachtelijke wandelingen, ik schrijf liedjes, maak ­foto’s. De eenzaamheid van de nacht inspireert me.

Zowel nu als in de serie bent u van top tot teen gehuld in het zwart, tot en met donkere handschoenen aan toe. Wat zegt uw kleding over uw karakter?

“Ik kan zeer melodramatisch zijn en ben melancholisch van aard. Zo is de muziek die ik maak, eerder als Elle Bandita en nu ook onder eigen naam bij de band Dool, duister. Ik houd van horrorfilms, mythes en legendes. Van sprookjes en Dracula. In dat soort spookachtige dingen zie ik de romantiek.

“De duisternis van de nacht heeft voor mij iets magisch. Wanneer iedereen ligt te snurken is de wereld van mij. Er heerst orde in de nacht, sereniteit en overzicht. ’s Nachts heb ik over alles de controle. En dat is belangrijk voor me, op een heleboel vlakken ben ik namelijk een absolute controlfreak. Dat is een van mijn donkere kanten.”

Welk nachtdier heeft de grootste indruk op u gemaakt?

“De serie is nog niet af, we zijn pas halverwege met draaien. Ik heb nog drie nachten te gaan. Maar tot nu is er eentje die eruit springt. In Rotterdam, waar ik woon, raakte ik aan de praat met een man die op straat een biertje aan het drinken was. Hij hield even pauze.

“Toen ik doorvroeg kwam zijn hele levensverhaal eruit. Ooit had hij het goed voor mekaar. Hij had een vrouw, dochter, een eigen bedrijf. Maar kwam in een heftige scheiding terecht, verloor zijn zaak en belandde in de schuldsanering. Zijn dochter heeft hij al acht jaar niet gezien.

“Nu trekt hij iedere nacht door de stad, vertelde hij, om het grofvuil door te spitten op zoek naar oud ijzer dat hij de volgende dag verkoopt. Zo verdient hij wat extra geld om een pakkie shag en wat biertjes te kunnen kopen.

“Die man is een schrijnend maar indrukwekkend voorbeeld van iemand die de nacht tot zijn bondgenoot maakt. Dat vind ik mooi. Het leven is niet altijd een lolletje, en daar hoeft niemand zich voor te schamen.”

BNNVARA zendt ‘Nachtdieren’ vanaf dinsdag 8 januari om 21.40 uit op NPO 3.

Lees ook:

Sophie Hilbrand is nog altijd verliefd

Het is het mooiste dat er bestaat, vindt Sophie Hilbrand. Maar liefde is ook ongrijpbaar, grillig en pijnlijk. In ‘Liefde is…’, vanaf donderdag op tv, praat de presentator met singles en stellen om te ontdekken hoe de moderne relatie eruitziet.

Drie opruiende boeken van weleer

Drie jonge vrouwen herlazen een literair sleutelwerk van de Tweede Feministische Golf in de jaren zestig en zeventig: ‘Het Gouden Boek’, ‘Het ritsloze nummer’ en ‘De schaamte voorbij’. Bij verschijnen betoverden ze een generatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden