Beste gebouwenTheater Zuidplein

Theater Zuidplein in Rotterdam is als een juwelenkistje op een rommelzolder

De foyer van Theater Zuidplein. Beeld Scagliola& Brakkee
De foyer van Theater Zuidplein.Beeld Scagliola& Brakkee

Overal in het land stampen de heimachines en zwaaien hijskranen door de lucht. Want er moet worden gebouwd. Wat zijn de architectonische hoogstandjes? Trouw maakt een keuze uit de gebouwen die kans maken op de titel ‘Beste gebouw van het jaar’. Aflevering 3: Theater Zuidplein in Rotterdam.

Aan de overkant van de straat schiet een metro driehoog station Rotterdam Zuidplein binnen. Ongetwijfeld oogden de betonnen bruggen die om het stationsgebouw krullen ooit enorm futuristisch, maar nu is de glans er vanaf. Er hangt een unheimische sfeer en ook de directe omgeving is niet direct gezellig te noemen. Daardoor steekt het nieuwe Theater Zuidplein extra feestelijk af, als een juwelenkistje op een rommelzolder.

Het gebouw is opgetrokken uit frisse zandkleurige baksteen, de grote glazen puien onder de royale gemetselde luifel laten uitnodigend de foyer van het theater zien en, verder naar links, de boekenkasten in de bibliotheek die ook een plek heeft gekregen in het gebouw. Voor de deur zitten mensen aan kleurige picknicktafels in de zon.

Gevelbekleding, een voile van aluminium. Beeld Petra Appelhof
Gevelbekleding, een voile van aluminium.Beeld Petra Appelhof

Het is nu al een fijn pleintje, maar het wordt allemaal nog veel mooier, zegt architect Bart van Kampen van bureau De Zwarte Hond enthousiast. Hij gebaart naar de overkant. “Het metrostation krijgt een compleet nieuw uiterlijk en de drukke Gooilandsingel wordt een groene wandelpromenade richting Ahoy, met terrasjes en winkels. Nu profiteert de buurt helemaal niet van de bezoekers aan de evenementenhal. Straks blijven ze hangen om iets te eten of te drinken.”

De gemeente wil Rotterdam-Zuid van een achterstandswijk veranderen in een aangename buurt en er wordt fors geïnvesteerd. Wat even verderop op Katendrecht al gelukt is – een grauwe buurt is een hotspot geworden – kan hier toch ook?

Extravert

Het nieuwe theater moet het kloppend hart van de buurt worden, maar natuurlijk geen bron van geluidsoverlast. “We hadden veel meer glas in het gebouw gewild om het zo extravert mogelijk te maken, maar dat kon niet vanwege het geluid”, zegt de architect. “Er gaan in de foyer ook dj’s optreden, tot diep in de nacht.”

Aan de achterzijde staat het theater dicht op een paar woonblokken, dus is de gevel voorzien van brede spouwen en isolatiematerialen die moeten voorkomen dat de beats buiten te horen zijn. Toch oogt het gebouw heel transparant dankzij een voile, een luchtige sluier van geperforeerde platen van bronskleurig aluminium. Die wekken de indruk dat er glas achter zit, wat slechts deels het geval is. “Als het donker is fonkelt er licht door naar buiten en zegt het gebouw: welkom, kom binnen.”

De bibliotheek.  Beeld Scagliola& Brakkee
De bibliotheek.Beeld Scagliola& Brakkee

De gestanste patronen van cirkels en krullen doen oosters aan. De inspiratie komt ook van Duizend-en-een-nacht, zegt Van Kampen. De patronen zijn opgebouwd uit kleine driehoekjes. “In het Midden-Oosten gebruiken ze deze techniek al eeuwen en ze hebben ontdekt dat licht het mooiste door een driehoekje valt.”

Overigens mag de bezoeker in de golvende patronen zien wat-ie wil: “Het kunnen ook de voetballers van Feyenoord zijn.” De stadsecoloog is er nog aan te pas gekomen om de maximale grootte van de driehoekjes te bepalen. “2,5 centimeter in doorsnee. Anders kunnen er vogeltjes doorheen, en die gaan erachter zitten poepen.”

Energiek stapt Van Kampen naar binnen, de enorme foyer in waar je rechtsaf het theater in gaat en rechtdoor naar de bibliotheek. Rond de grote bar is iedereen welkom. “Dit moet een huiskamer zijn voor de buurt, je hebt geen kaartje nodig om binnen te komen.”

Theater Zuidplein. Beeld Scagliola& Brakkee
Theater Zuidplein.Beeld Scagliola& Brakkee

Toegankelijkheid is het sleutelwoord. In de bibliotheek is een stilteruimte, waar jongeren uit de buurt rustig kunnen studeren, tussen de boekenkasten staan banken en stoelen waar je ongestoord kunt lezen. “We hebben bij de uitgang bewust geen detectiepoortjes gezet. Dan gaat de laagdrempeligheid eruit. Als iemand een boek jat, wordt het in ieder geval gelezen”, grijnst de architect. “Maar ik heb er alle vertrouwen in, die Rotterdam-Zuid-mensen zijn goudeerlijk.”

Pas op de trap die naar de twee theaterzalen leidt, worden er kaartjes gecontroleerd. Het dikke rode tapijt en de rode wanden geven aan waar die zone begint. Die klassieke theaterkleur is een herinnering aan het oude Theater Zuidplein, dat gesloopt is. Het was geliefd in de buurt, weet van Kampen. “Een beetje shabby en versleten, maar het had z’n charme. De mensen waren bang dat dit theater te chic zou worden.”

Daarom is de afwerking hier en daar bewust wat ruw gehouden, maar desondanks oogt het theater très chic. En waarom ook niet? Ook deze buurt verdient een top-theater, vindt de architect. Hij opent de geluidsdichte deuren naar de grote zaal. “Als in de foyer een dj speelt, kun je hier een fluistervoorstelling houden.”

Akoestiek

Dan loopt hij de overdonderende rode ruimte in. De wanden zijn bijzonder: opgebouwd uit een grillig patroon van – opnieuw – allemaal driehoeken. Het lijken wel rotsen. “De zesduizend driehoeken zorgen voor een optimale akoestiek. Het is allemaal in de computer berekend, een parametrisch ontwerp van Studio Rap. Daardoor is er geen versterking nodig in de zaal, de acteurs op het podium zijn overal goed te horen.”

Het podium is bijna net zo groot als de zaal zelf. Het heeft dan ook een dubbele functie. “Er moest ook ruimte zijn voor popconcerten, waar het publiek kan staan. Dus hebben we het podium zo groot gemaakt dat het als sta-zaal gebruikt kan worden. Er passen duizend mensen op het podium en er is een schuifwand die je voor de theaterstoelen kunt laten zakken.”

De grote zaal, het toneel kan worden afgesloten en is dan een zaal voor popconcerten. Beeld Scagliola& Brakkee
De grote zaal, het toneel kan worden afgesloten en is dan een zaal voor popconcerten.Beeld Scagliola& Brakkee

Van Kampen opent een luik in de achterwand van het podium annex concertzaal. Erachter zit een raam, “driedubbeldik glas voor de geluidsisolatie”, en zie je de Gooilandsingel. Voorbijgangers kijken nieuwsgierig naar binnen, en dat is precies de bedoeling. “Als hier een concert is kunnen mensen dat zien. Misschien komen ze nooit in het theater en worden ze nieuwsgierig.”

Aan de gevel van het theater hangen ook beeldschermen waarop te zien is wat er op de podia gebeurt. Alles om de drempel zo laag mogelijk te maken en de buurtbewoners naar binnen te krijgen.

Gebouw: Theater Zuidplein in Rotterdam

Architectenbureau: De Zwarte Hond, in samenwerking met Studio Rap en Bureau M2R

Fotografie: Petra Appelhof (gevel) en Daria Scagliola & Stijn

Lees ook:

Hoe Assen er met een gloednieuw treinstation voor wil zorgen dat je ook eens in Assen uitstapt

Aflevering 2van een serie over nieuwe architectuur in Nederland.

Studio Thonik in Amsterdam is een brutaaltje dat alle opties openhoudt

Aflevering 1van een serie over nieuwe architectuur in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden