RecensieThe Spectacular

‘The Spectacular’ haalt het verhaal van de IRA-terreur in het zuiden van Nederland weer boven water

Hadewych Minis (l) en Michel Sluysmans in The Spectacular. Beeld VPRO
Hadewych Minis (l) en Michel Sluysmans in The Spectacular.Beeld VPRO

The Spectacular
regie Willem Bosch
met Hadewych Minis, Michel Sluysmans, Kerr Logan, Aoibhinn McGinnity, Porgy Franssen en Jacob Derwig
★★★★

Belinda van de Graaf

Een Britse militair moet een gezellig avondje in de kroeg in Roermond bekopen met de dood. De jongeman, die net over de grens in Duitsland gelegerd is, wordt in 1988 met een kalasjnikov om het leven gebracht. De brute moordpartij is het werk van IRA, het Ierse Republikeinse Leger dat erop gebrand was de Engelsen uit Noord-Ierland weg te krijgen. IRA-leden schrokken er niet voor terug ook aanslagen te plegen op Britse militairen op het Europese vasteland.

De vierdelige tv-serie The Spectacular haalt het verhaal van de IRA-terreur in het zuiden van Nederland na dertig jaar weer boven water. Producent Pieter Kuijpers, geboren en getogen in Limburg, liet zich onder meer inspireren door het boek Ruger.357 - De IRA in Limburg van Paul van Gageldonk uit 2015.

Ook sprak hij uitvoerig met Cees Verhaeren, destijds hoofd van het inlichtingenteam. Het resultaat is een spannende misdaadserie waarin we de gebeurtenissen vooral zien door de ogen van Janine Maes, het nieuwbakken hoofd van het inlichtingenteam.

Sproetneus met heerlijke ingehouden allure

Hadewych Minis speelt de rossige speurneus met een heerlijke, ingehouden allure. Je ziet een binnenpretje als ze wordt aangesteld als leider van het volledig mannelijke team. Een vrouw in een mannenwereld. Maar het is ook een opmerkelijke keuze van de makers, want in werkelijkheid had niet een vrouw maar een man de leiding. Terwijl de makers alles in het werk stelden om de gebeurtenissen in de late jaren tachtig zo authentiek mogelijk weer te geven, veranderden ze wel de sekse van de hoofdpersoon.

Het lijkt het resultaat van 21ste eeuws diversiteitsdenken, maar ook scenariotechnisch komt het van pas. Aan de zijde van de ondergrondse IRA-cel die in Limburg actief is staat ook een stoere vrouw, Fiona Hughes bijgenaamd angel of death. Op de een of andere manier vormen de twee vrouwen elkaars spiegelbeeld, ze zijn in het verhaal, waarin feit en fictie losjes zijn verweven, zelfs op dezelfde dag geboren. Allebei hebben ze een trauma te verwerken, allebei storten ze zich in een strijd.

Het is wel de vraag in hoeverre de achtergronden van de twee vrouwen uit de verf komen (heel veel tijd is er niet voor) maar het is interessant om de vrouwen aan weerszijden van de wet op te voeren, als de obsessieve rechercheur en de meedogenloze terrorist, en toch op elkaar te laten lijken.

De derde aanslag is een vergismoord

Intussen blijft het niet bij die ene aanslag in Roermond. Er wordt ook een autobom geplaatst in Nieuw-Bergen waarbij twee doden vallen. En er is een derde IRA-aanslag op de Markt in Roermond waarbij twee Australische toeristen het leven laten. Een vergismoord. De IRA dacht dat het om Engelse militairen ging. Lokale rechercheurs doen hun best om de daders te pakken. Inmiddels groeit het vermoeden dat de autoriteiten er alles aan doen om aanhouding te voorkomen.

Terwijl de locaties elkaar afwisselen - we springen van Roermond naar Belfast - krijgt het detectivewerk thrillerachtige dimensies. Het lijkt er meer en meer op dat veel zaken niet pluis zijn. Hoe zit het precies met die vergismoord? Is er een informant in het spel? Welke onderhandelingen zijn gaande op de achtergrond? De daders van de aanslag op 27 mei 1990 op de twee Australische toeristen werden nooit veroordeeld. Hoe kan dat?

Het zijn dit soort vragen die je bij de les houden, maar de serie laat ook zien hoe de IRA-leden te werk gingen. Een Ierse man, boeiend gespeeld door Game of Thrones-acteur Kerr Logan, papt aan met een jonge Nederlandse vrouw. Zij is dolverliefd. Hij maakt gebruik van haar huis als onderduikadres en ontmoetingsplek met andere IRA-leden.

Ook engel des doods Fiona Hughes zet haar verleidingskunsten in. Zij gaat zo ver dat ze Britse militairen versiert en hen naar de plek lokt waar ze vervolgens door een handlanger worden doodgeschoten.

Dat een mens zo ver gaat

De gedachten gaan uit naar een een heel andere film over het gevecht van de IRA. Steve McQueens Hunger volgde de laatste maanden van IRA-leider Bobby Sands. Hij stierf in 1981 in de gevangenis, na zesenzestig dagen hongerstaking. McQueen zei bij het verschijnen van zijn film in 2008 dat hij vooral geraakt was door de passie van Sands om zichzelf uit te hongeren en te sterven. Dat een mens zo ver gaat.

In The Spectacular speelt die passie-vraag ook op. Jeanine Maes, die het inlichtingenteam met verve leidt, maar vooral naar het einde toe voor verrassingen komt te staan, is geïnteresseerd in die ene vraag: als je zulke gruwelijkheden begaat moet er wel een groot ideaal achter zitten, toch? Fiona Hughes, de meedogenloze, haalt haar schouders op. Misschien is dat nog wel het engst.

The Spectacular is vanaf donderdag 23 december te zien op NPO Plus (online), en vanaf zondag 2 januari wekelijks bij de VPRO op NPO 3 (21.15 uur).

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden