De SerieThe Plot Against America

‘The Plot Against America’ toont hoe broos het systeem is

Morgan Spectior en Zoe Kazan als het joodse echtpaar Herman en Bess Levin in ‘The Plot Against America’.Beeld HBO

De zesdelige ver-serie-ing van Philip Roth’s roman ‘The Plot Against America’ laat op pijnlijke wijze zien hoe kwetsbaar democra­tische verworvenheden als rechtsbescherming of geloofsvrijheid zijn.

Vijftien jaar geleden bezwoer Philip Roth dat zijn roman ‘The Plot Against America’ beslist geen manifest was tegen de regering-Bush. Roth, hoewel zeker geen fan van de Republikeinen, hield vol dat zijn boek nooit bedoeld was als commentaar op Bush of op hoe xenofobie de kop opstak in de nasleep van 9/11.

Maar het is moeilijk voorstelbaar dat David Simon en Ed Burns dit in tijden van Trump even makkelijk kunnen ­volhouden, over hun verbluffende, zesdelige ver-serie-ing van Roths roman.

The Plot Against America is een stukje alternatieve geschiedschrijving: in 1940 wordt niet de Democraat Roosevelt, maar volksheld en luchtvaart­pionier Charles Lindbergh namens de Republikeinen verkozen in het Witte Huis. Hij wint de verkiezingen door diens verkiezingsbelofte (‘the choice is between Lindbergh, or war!’) zich niet te mengen in het Europese conflict. De VS blijven vervolgens inderdaad buiten de oorlog, Lindbergh komt zelfs tot een non-agressiepact met Hitler – wat de antisemitische onderstromen in Amerika een vrijbrief geeft om in al hun lelijkheid de kop op te steken.

Vergif

Roth hield het klein, en dat doet deze miniserie eveneens. Vanuit het perspectief van een Joods middenklassengezin in Newark zien we hoe haast ongemerkt het vergif van antisemitisme en racisme doordringt tot de haarvaten van de samenleving, wanneer de man in het Witte Huis de boel alleen maar opjut.

Zo zetelt in de fictieve regering-Lindbergh de virulent antisemitische automagnaat Henry Ford als minister van binnenlandse zaken; en stelt Washington een op de Hitlerjugend geënt overheidsprogramma in om de grootstedelijke (lees: Joodse) jeugd kennis te laten maken (lees: gelijk te schakelen) met het ‘echte’ Amerika (lees: ruraal Kentucky waar de KKK in die jaren vrij spel had).

Ver van Washington, maar toch ook weer niet zo ver, zien we hoe een doodnormaal gezin in een doodnormale straat in Newark het steeds moeilijker krijgt door de snel veranderende maatschappij. In de vertolking daarvan stijgt de hele cast boven zichzelf uit. Subliem zijn Zoe Kazan als wanhopige moeder die haar kinderen niet wil blootstellen aan de echte wereld, en daar tegenover Morgan Spector, als koppige vader die niet wil erkennen dat zijn Amerika niet langer zijn Amerika is.

Jon Turturro als Rabijn Lionel Bengelsdorf.Beeld HBO

We zien de angst van de jonge Philip (precies, de jonge Roth zelf – gespeeld door Azhy Robertson) en de naïviteit van tienerzoon Sandy (Caleb Malis), die zonder het te weten wordt misbruikt als propagandavehikel. Net als de loei­sterke, altijd hypnotiserende John Turturro, als rabbijn Bengelsdorf, die als excuus-Jood wordt ingelijfd door de Amerikaanse regering. Fenomenaal is de scène met staatsbanket ter ere van Joachim von Ribbentrop, waarbij diens verloofde (Winona Ryder) stralend danst met het nazi-kopstuk.

Meer dan commentaar op Trump

De lijntjes die we kunnen trekken met vandaag de dag zijn legio. Net als Trump wordt Lindbergh voorafgaand aan diens verkiezing laatdunkend gezien als ‘die vent met dat vliegtuigje’. Trump kwam met zijn ‘alternatieve feiten’, in Plot zie je hoe zinloos het is volgens de regels te spelen als die regels gewoon worden weggegooid. En de campagneslogan van Lindbergh? ‘America First’ – die de goede verstaander nog wel van de campagne uit 2016 kan herinneren.

Maar The Plot Against America is meer dan commentaar op Trump en alles waar hij voor staat. De serie laat op pijnlijke wijze zien hoe kwetsbaar democratische verworvenheden als rechtsbescherming of geloofsvrijheid zijn. Want wat zich voltrekt in de serie is pijnlijk voorstelbaar. De serie laat zien hoe broos het systeem is. Waar ­iemand maar elk moment het tapijt ­onder vandaan kan trekken.

The Plot Against America (HBO) is nu te zien via Ziggo Movies & Series XL.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden