Filmrecensie

The House That Jack Built is een film die niemand maakt

The House That Jack Built

The House That Jack Built
Regie: Lars von Trier
Met Matt Dillon, Bruno Ganz, Uma Thurman en Riley Keough.|
★★★☆☆

Seriemoordenaars kunnen rekenen op een groot geïnteresseerd publiek, zo ontdekte de Deense regisseur Lars von Trier. Er worden veel boeken over geschreven en films en series over gemaakt. De populariteit van de seriemoordenaar fascineerde hem. Hij ging ermee aan de slag: in ‘The House That Jack Built’ voert hij een moordenaar op die we twaalf jaar volgen. Jack woont in het land van de serial killers: Amerika. Hij wordt gespeeld door Matt Dillon, een acteur die we associëren met schoonheid en jeugdige rebellie, denk aan zijn optredens in Coppola’s ‘Rumble Fish’ en ‘The Outsiders’.

Dillon is een acteur met wie we graag meeleven, iets wat Von Trier bemoeilijkt want Jack is emotieloos, kent geen empathie. Jack slaat zijn eerste vrouwelijke slachtoffer (Uma Thurman) in één klap dood met haar eigen autokrik. Hij speelt een sadistisch spel met een geliefde (Riley Keough, de 29-jarige kleindochter van Elvis Presley) alvorens ook haar te doden. En zonder een spier te vertrekken knalt hij twee kinderen neer. Later in het verhaal, we zijn ergens in de jaren zeventig, blijkt Jack ook mannen niet te sparen. De lijken verbergt hij in een grote koelcel, naast diepgevroren pizza’s. Jack, de mislukte architect, ziet elke nieuwe moord als een kunstwerk.

Beeld rv

Bij de wereldpremière in Cannes, vorig jaar mei, was er een honderdtal festivalgangers dat de zaal uit vluchtte. Von Trier, vaak bestempeld als provocateur en plaaggeest, vond dat aantal nog meevallen. Hij wist natuurlijk precies wat hij had gemaakt: een échte seriemoordenaarsfilm, ijskoud en genadeloos. Niet zo’n laf misdaadverhaaltje met een detective die de zaak oplost en waarin alles netjes psychologisch wordt verklaard, maar een film die zich ontdoet van alle genreclichés en de kijker samen met de psychopaat de duisternis in stuurt. Von Trier doet het met elke nieuwe film: hij zet een genre naar zijn hand, keert het binnenstebuiten. Hij speelde in het verleden met het ­melodrama in ‘Breaking the Waves’, de musical in ‘Dancer in the Dark’ en de horrorfilm in ‘Antichrist’.

Zo oogt Von Triers seriemoordenaarsfilm misschien heel realistisch, maar in de kern is het meer een biecht of therapeutische sessie. De onzichtbare man met wie Jack praat en die Verge heet, heeft iets weg van een biechtvader of psycholoog. Je zou in Verge ook Vergilius kunnen herkennen die Dante in ‘De Goddelijke Komedie’ door het hiernamaals gidste, door hel en vagevuur. Aan het paradijs komt Von Trier in tegenstelling tot Dante niet toe.

Tollend publiek

Opvallend zijn de terugkerende verwijzingen naar de moordenaar als een dwangneuroot met smetvrees. Zelf lijdt Von Trier aan angsten en depressies. De film is als een oersoep waarin allerlei gedachten en gevoelens van de regisseur over man en vrouw, chaos en creatie, oorlog en geweld ronddrijven. In de kern lijkt de film te gaan over de kunstenaar zelf, zijn obsessies, zijn tocht door de hel.

Het is een film die niemand maakt, vol experimenteerdrang en vernieuwingsdrift. Uniek, en in die zin bewonderenswaardig. Tegelijkertijd drijft Von Trier steeds verder weg van het publiek dat hij tollend achterlaat.

Elke week worden de nieuwste films besproken door onze recensenten. U leest de recensies hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden