Boekrecensie

Terrin maakt zijn personage tot spion van haar eigen leven

OmslagBeeld De Bezige Bij

Peter Terrin fascineert met een geschiedenis vol mysteries die zomaar weer verdwijnen.

Vlaamse literatuur wordt gemakkelijk geassocieerd met uitbundig taalgebruik, sappige anekdotiek of, aan de andere kant, ongebreidelde experimenteerlust. Voor een van de belangrijkste schrijvers uit Vlaanderen, Peter Terrin (1968), geldt dat allemaal niet.

Hij schrijft als ware hij een nazaat van W.F. Hermans, scherp als met een etsnaald, droog in zekere zin, existentialistisch en nihilistisch. Het eerste boek dat ik van hem las, ‘De bijeneters’, korte verhalen (2006), bracht me in grote verrukking om de karige, rake stijl, alles wat daarna kwam is alleen maar doeltreffender geworden.

Zijn jongste roman ‘Patricia’ gaat niettemin juist over ongrijpbare, hallucinerende zaken, door Terrin als volkomen vanzelfsprekendheden gebracht. Een geslaagde 39-jarige vrouw, Astrid, organisatrice van feestelijke evenementen, verlaat op zekere dag onopgemerkt haar gezin, zoontje Louis, man David. Is ze in paniek? Gek geworden?

Je komt er niet achter want we kijken en leven mee vanuit haar gedachtenwereld en wat ze daar wegdrukt, krijgen ook wij niet te zien. Allengs leren we haar wereldje kennen, de rationele David (gaat hij vreemd met vriendin Niki, of beeldt ze zich dat maar in?), zoontje Louis, een doodnormaal kind dat naar de crèche gaat, eet en slaapt, vriendin Kristien uit haar geboortedorp waar ze naartoe maar ook weer vandaan vlucht, en zo nog wat vrienden en collega’s, allemaal doodnormaal.

Auteur Peter TerrinBeeld De Bezige Bij

Nadat ze eenmaal de benen heeft genomen, keert ze zo nu en dan terug naar huis om te zien wat haar vermissing met het gezin heeft gedaan, ze ligt zelfs even naast de vast slapende Louis in bed, vindt in de keuken een fles balsamico-azijn die niet van haar afkomstig kan zijn (Davids minnares?), ze is kortom spion van haar eigen gezinsleven. Maar niets lijkt erop te wijzen dat haar omgeving haar mist. Zelfs als er een rouwadvertentie van haar in de krant verschijnt gebeurt er niets en als ze na een week weer in de veilige schoot terugkeert doet iedereen of z’n neus bloed. Alleen wordt ze geen Astrid meer genoemd maar Patricia en lijkt David wel op de oude David maar heeft hij opeens een scheve neus en is magerder. Allemaal raadsels waaraan ze zich zo goed en zo kwaad als het gaat probeert aan te passen.

De lezer intussen weet volstrekt niet waar hij aan toe is, heeft Astrid maar wat gedroomd, heeft ze haar geheugen verloren, is er sprake van een enorm complot om haar heen, bestaat ze überhaupt wel (ik moest zelfs even denken aan de film ‘The Sixth Sense’ met Bruce Willis waarin de hoofdpersoon ondanks zijn overduidelijke aanwezigheid dood blijkt te zijn)? Terrin laat het allemaal in het midden. Haarscherp en sec beschrijft hij de vervreemding van een vrouw in het midden van haar leven zonder ook maar ergens een steekje te laten vallen, een oplossing voor het tergende raadsel aan te dragen.

Omslag 'Patricia’Beeld De Bezige Bij

Ook de rol van de anderen blijft duister, zoals die van David die zijn vrouw troost, maar waarom tijdens zo’n bizar filmpje? “Wat later, terwijl we keken naar een stukje homevideo uit de jaren tachtig, van een gezin met vijf kinderen in een tuin, van wie de op een na oudste zoon over een paar jaar acht vrouwen zou vermoorden, voelde ik zijn hand met mijn haar spelen en daarna mijn hoofd strelen. Maak je geen zorgen, zei hij stil. Het is normaal dat je het even niet zo goed meer weet. Je bent jezelf niet geweest. Neem een paar dagen om op adem te komen.”

‘Patricia’ is een geschiedenis vol mysteries die niet alleen niet worden opgelost, maar op een gegeven moment ook niet meer lijken te bestaan. Van het verhaal van een weggelopen overspannen vrouw, Astrid, belanden we geleidelijk in het leven van een heel andere, aangepaste vrouw, Patricia. Het lijkt of Terrin daarmee zaken als identiteit, context, ja de geschiedenis en het leven zelf in twijfel trekt. Hij trekt je een existentieel vacuüm in. Heel knap en ook een beetje eng. ‘Patricia’ heeft iets weg van een literaire Esscher, nooit weet je in welke dimensie je je bevindt. Behalve aan Hermans deed ‘Patricia’ mij verder denken aan het werk van Patrick Modiano, grootmeester van in donkere suspense gedrenkte herinneringsromans.

Wat je er ook van kunt zeggen, Terrins ‘Patricia’ heeft een bovennatuurlijke dimensie, op zeer natuurlijke wijze gebracht!

Oordeel

Heel knap en ook een beetje eng

Peter Terrin
Patricia
De Bezige Bij; 240 blz. € 19,90

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. Meer recensies leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden