null Beeld Maartje Geels
Beeld Maartje Geels

Tv-columnWillem Pekelder

Talkshows zijn als de dood voor mensen met een gedachte

Willem Pekelder

Met al die crises in Nederland en de wereld dacht ik: kom, laat ik eens een talkshow aanklikken. Het werd Jinek van RTL4, en na afloop was me meteen weer duidelijk waarom ik zo weinig naar het genre kijk. Allereerst de hutspot van actualiteit en amusement. Op zich kun je beide genres in één uitzending proppen - Sonja Barend is er zelfs groot mee geworden -, maar dan wel ná elkaar en niet door elkaar heen.

Bij talkshows is zo’n mengelmoes echter staande praktijk, of het nu over de commerciële omroep gaat of de publieke. Afgelopen weekend moest politiek commentator Joost Vullings het opnemen tegen acteur Waldemar Torenstra. Het ging over de torenhoge energietarieven. Torenstra: “Die prijs kan toch gewoon in een paar weken tijd naar beneden? Het is toch geen rocketscience?” “Nee, dat kan niet”, reageerde Vullings, “want daar zijn allerlei regels aan verbonden.” Waarop Torenstra: “Het gasaanbod is anders groot genoeg.” Vullings weer: “Het gaat om marktwerking, die willen liberale partijen bij voorkeur niet verstoren.”

‘Debat’ tussen een deskundige en een artiest

En zo ontstond een ‘debat’ wat je in geen krant of serieus radioprogramma zult tegenkomen, namelijk tussen een deskundige en een artiest. Omdat geen enkele presentator, ook Eva Jinek niet, lijkt te willen beseffen dat er zoiets bestaat als een hiërarchie in kennis, dat wil zeggen dat een expert misschien meer recht van spreken heeft dan de vox populi, zal de oppervlakkige kijker concluderen: “Oké, twee meningen tegenover elkaar. Vullings vindt zus en Torenstra zo. Maar wie heeft nu gelijk?” Terwijl het helemaal niet over meningen of gelijk zou moeten gaan, maar, in dit geval, over politieke (on)mogelijkheden.

Tweede bezwaar: er is zelden tijd om iets goed uit te leggen. Ook Vullings kreeg die kans niet. Praatprogramma’s zijn als de dood voor mensen met een gedachte. Dat kost maar kijkers. Je voelt die virulente angst voor wegzappend publiek bijna door de beeldbuis heen. Daarom moet alles kort, populair en hapklaar.

De dood van de Iraanse Mahsa Amini, na haar arrestatie wegens een ‘verkeerde hoofddoek’, werd afgedaan met een Nederlands-Iraanse rapster die uit solidariteit een stuk haar had afgeknipt. Ze had het plukje in een zakje gedaan en liet dat trots aan Jinek zien. Ze was nog niet uitgepraat of Torenstra werd al weer om commentaar gevraagd. Hij wist weinig van de kwestie af, antwoordde hij naar waarheid. Wel had hij ooit een Iraanse vriendin gehad.

Derde bezwaar: het hoge incrowdgehalte, dat de kijker buitensluit. Er mag een kernoorlog in Oekraïne op handen zijn, het RTL-praatprogramma besteedde ongeveer een kwart van zijn zendtijd aan de nieuwe talkshowcomedy Five Live. Waldemar Torenstra (ja, nog een keer) en Lies Visschedijk, beiden acteur in die SBS6-productie, mochten reclame maken. Het gesprek kreeg een fiks Drosteblik-kaliber toen talkshowhost Jinek van talkshowgast en nu dus ook talkshowacteur Torenstra wilde weten of hij wat had geleerd van talkshowhost Sophie Hilbrand, zijn vriendin. “Jazeker”, zei hij. “Het gaat in talkshows heel veel om meningen. En ze zitten zich de hele tijd met elkaar te vergelijken: wie heeft welke gasten?”

Hoe kun je het zeggen, Waldemar, verzuchtte ik. En ik knipte talkshowmoe de televisie uit.

Lees hier meer columns en verhalen van Willem Pekelder.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden