't Is bar en boos, en ginds ook zinderend

De 'geheime locatie' waar Compagnie Dakar de locatievoorstelling 'Braakland' speelt, is inderdaad een bunder braakliggend land. 'Waste land', niemandsland of: het barre land. Nog net binnen de stadsgrens van Den Bosch, tussen golfbaan, maïsvelden en snelweg, met verder slechts snerpende krekels alom. Geplette graspollen, ginds een berg omwoelde aarde; zelfs rafelende zwerfhonden laten dit terrein links liggen.

Om die afgetrapte verlatenheid is het Compagnie Dakar onder regie van Lotte van den Berg te doen. Geïnspireerd door J.M. Coetzee ensceneerde zij bewegingstheater dat nergens verlossing biedt en woordloos hamert: 't is bar en boos, deze wereld.

Haar personages houden flink wat afstand van de toeschouwers: ze doemen aan de einder op om een vuurtje te stoken, om de man te beroven die een plant wilde planten en daar niet meer van bijkwam, om te verkrachten en elders vergeefs te minnekozen, om een graf voor de ander te graven en die daar prompt in te smijten zoniet in te slaan.

Dat klinkt wel erg zwart en hermetisch, en toch is 'Braakland' raadselachtig zinderend. Dat gesjok heen en weer door het gras, tientallen meters buiten oogbereik, is van zo'n onverdroten driestheid dat je tegen alle klippen op nog op een sprankje verlichting hoopt. Anders zouden die negen bezeten Braaklanders niet zo verbeten voort blijven banjeren in hun al lang geleden verwoeste niemandsland. Bezeten van dood, van verlatenheid, van verderf? Ja, maar curieus genoeg ook bezeten van bij elkaar gescharrelde levensdrift.

Aanzienlijk pretentieuzer is de Boulevard-voorstelling 'Heart of Darkness' van theatercollectief 't Barre Land. Na uitvoerig wikken en wegen typeerden de Barre Landers hun muziektheater met 'oratorium'. Letterlijk gezien is dat juist: het stuk speelt in 'een bidhuis', in de voormalige synagoge van Den Bosch. Maar daar balt 't Barre Land in vijf kwartier zoveel krampachtigheid samen, dat horen en zien je van lieverlee vergaat. Wat ze niet allemaal tegelijk en samen en apart toch door elkaar en wel stante pede willen: een bewerking van Joseph Conrads roman over kapitein Marlow die in het koloniale Congo een 'verdoelde' handelsreiziger moet terughalen (Marlon Brando in 'Apocalypse Now'), een aanklacht/pastiche over het Nederlandse asielzoekersuitzendingsbeleid (Kafka's personage 'K.' raakt als Congolese vluchteling verstrikt in hedendaagse asielregels van minister Verdonk), vervolgens Plato's retoriek om dat te onderbouwen, componist en klarinettist Maarten Ornstein om dat als 'muzikaal acteur op het podium' (samen met ensemble voor viool, trompet, fagot, cello, celesta en cimbaal) te becommentariëren, acteur Ingejan Ligthart Schenk als ondervrager/redenaar en Conradvertelster Jeanine Valeriano die zingend dwars door Ligthart Schenks relaas (en vice versa) heenschuimt.

Had 't Barre Land deze complexe materie nou echt niet in hun eigen traditie tegendraadser -en meer in de geest van het luimige Boulevardfestival of als ansichtkaart aan het kabinet- kunnen verwoorden? Door de muzikanten, zangeres en acteur The Beatles' 'Get Back'/'Rot op' te laten uitvoeren? Van de huisvertalers Bindervoet en Henkes ligt al gepubliceerd gereed: 'Theo was een man die vond dat het te vol was / Maar hij wist: ze zijn te gast / Theo ging van huis in Rijswijk in Zuid-Holland / Voor een Marokkaans gewas. / Ga weg, ga weg, ga weg en laat je niet meer zien (2x) / Ga weg Theo, Jeh.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden