Vandaar dit boek

Sybrand Buma: De dagelijkse overlevingsstrijd van gewone mensen boeit mij

Beeld ANP

Sybrand van Haersma Buma (1965) is fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer. Met een neef schreef hij een familiegeschiedenis op basis van brieven van voorvader Gerlacus. ‘Het is ook een boek over een land in wording.’

“Nederland is ontstaan door een worsteling, een proces van 25 jaar vallen en opstaan. Een van mijn voorouders, Gerlacus Buma, was daar tussen 1813 en zijn dood in 1838 onderdeel van. Hij vocht eerst gedwongen in het leger van Napoleon en daarna vrijwillig onder koning Willem I. Ik wilde een familiegeschiedenis schrijven. Het is tegelijkertijd een boek geworden over een land in wording.

Gerlacus heeft niet de geschiedenis bepaald, de loop van de geschiedenis bepaalde zijn leven. En zo waren er honderdduizenden die hun weg zochten in veranderde omstandigheden.

Neef

Ik heb het boek geschreven met mijn neef Wiete Hopperus Buma. Wij hebben veel contact met elkaar. Wij zitten samen in het bestuur van de familiestichting Buma en het Mr. W.W. Bumaleen. De eerste organiseert vooral familiedagen voor de ongeveer tachtig familieleden, de tweede beheert een boerderij, die wordt verpacht, en een familiebegraafplaats in Weidum. Gerlacus heeft daar ook een graf.

De moeder van Gerlacus, Rolina Hora Siccama, ging er als eerste naar toe na haar overlijden in 1826. Sindsdien zijn bijna alle Buma’s daar begraven. Mijn grootvader ligt er niet, die is omgekomen in concentratiekamp Neuengamme, maar er is wel een monumentje voor hem. Ja, ik ga daar ook naar toe na mijn dood.

Wiete en ik wisten dat Gerlacus tijdens zijn omzwervingen als militair brieven schreef naar zijn ouders en wilden daarvan een boekje of een mapje maken. Toen wij op 4 januari gingen kijken in het archief van het Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar in Leeuwarden bleek dat er geen vijftien brieven zijn, zoals wij dachten, maar zestig, plus onder meer zijn testament en financiële gegevens over zijn huishouding. Het was een goudmijn. Dit wordt groter, zagen wij al snel. We ontdekten een verhaal.

Paard

De dagelijkse strijd van gewone mensen om te overleven, boeit mij. Veel boeken over deze periode gaan over hoe de veldslagen verlopen, maar daar schrijft Gerlacus in zijn brieven niet over. Hij vertelt over wie hij tegenkomt, waar hij gaat eten en over zijn paard.

Hij heeft permanent geldtekort en vraagt in zijn brieven aan zijn vader om een wissel te sturen. Hij was voorbestemd om met geld van zijn vader nog meer geld te verdienen, maar dat doet hij niet. Hij trekt rond op zijn paard, geeft het geld uit, is een avonturier. In deze tijd vinden mensen de geschiedenis van gewone mensen heel interessant. Daarom krijgt dit boek veel aandacht, denk ik.

Beeld Prometheus

Interessant is ook dat wij dankzij de brieven van Gerlacus weten hoe het was in Mainz in oktober 1813. Bekend was dat Napoleon is verslagen bij Leipzig op 19 oktober, maar Gerlacus beschrijft hoe duizenden gedemoraliseerde Fransen op de terugtocht in Mainz arriveren. Hij vertelt hoe militairen een café kort en klein slaan en met de kennis van nu weten wij dat een posttraumatische stressstoornis toen al bestond. Door de combinatie van zijn belevenissen en de wereldgeschiedenis die wij kennen, wordt het een verhaal.

Ik ben iemand die altijd bezig is. ’s Avonds na tienen zocht ik iets op internet of ging even een paar uur schrijven. Ik werkte er ook aan in het zomerreces. Het was pure ontspanning.

In mijn Haagse politieke wereld is veel discussie. Dat is veeleisend en dan is het heerlijk om even met oude papieren te zitten die niet terugpraten.

Het boek staat niet los van mijn politieke ideeën: kennis over het ontstaan van Nederland is belangrijk. Mooi toch als wij als Nederlanders dat delen?”

Gerlacus Buma. Een Friese patriciërszoon in het leger van Napoleon en Willem I
Sybrand van Haersma Buma en Wiete Hopperus Buma
Prometheus; 256 bblz. €22,50

Een bekende of minder bekende persoon vertelt wekelijks waarom we een boek écht moeten lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden