Filmrecensie Sunless Shadows

‘Sunless Shadows’ toont meiden die door vader, broer of echtgenoot tot het uiterste zijn gedreven

Beeld Sunless Shadows

Openingsfilm Idfa
Sunless Shadows
Regie: Mehrdad Oskouei
★★★★☆

Sara heeft spijt van wat ze heeft gedaan, zegt ze via de camera tegen de man die ze doodde. “Ik herinner me dat ik je waarschuwde toen je het gif dronk. Ik weet niet waarom je het toch dronk.” Sara was vijftien toen ze het gif gaf.

Het is twee keer ongelofelijk wat documentairemaker Mehrdad Oskouei voor elkaar kreeg voor de openingsfilm van Idfa. Eerst wist hij toegang te krijgen tot een afdeling voor minderjarige meisjes in een jeugdgevangenis in Teheran, waar alleen meiden zitten die medeplichtig zijn aan moord. Moord op hun vaders meestal, in een ­enkel geval op een zwager of een echtgenoot. Vervolgens voert de filmmaker openhartige gesprekken met elk van hen. Over waarom ze tot hun daad gedreven werden. Over hun moeders, die elders als hoofdschuldige wachten op de doodstraf. Over hun broers die ­weigeren te vergeven en hun moeder dood willen zien. 

Ook al duurt de film slechts 71 minuten, Oskouei neemt de tijd om de sfeer te laten voelen en dat heeft een reden. Zonder uitzondering werden de meiden en de moeders mishandeld door vaders of echtgenoten, jarenlang en stelselmatig. Geestelijk en lichamelijk. Vaak bleef het niet bij mishandeling. “Ik dwong mezelf om met je te trouwen toen ik twaalf was”, zegt een van de meiden in de speciaal daartoe ingerichte biechtruimte tegen de camera. “Om te ontsnappen aan de wreedheid thuis. Maar je was nog erger dan mijn ouders.”

Patriarchaal systeem

‘Sunless Shadows’ is een razendknap gemaakte film. In dit geval is dat ondergeschikt aan wat Oskouei met de verhalen van de meiden schetst: een patriarchaal systeem, waarin vrouwen zijn overgeleverd aan de grillen van vader, broer, zwager en echtgenoot. Waarin ze thuis kunnen worden opgesloten, geslagen en verkracht als het de man schikt. Gereduceerd tot voetveeg en slaaf. Waarin wanhoop en uitzichtloosheid hen tot die ene ­extreme daad dwingen.

Oskouei laat de meiden zien terwijl ze samen spelen, huilen, wassen en koken. Je krijgt het gevoel dat ze in de gevangenis misschien vrijer zijn dan daarbuiten.

Lees ook:
Ze blijft filmen, ook als de bommen inslaan

Margaret Atwood is in goed gezelschap op het Idfa, dat morgen van start gaat. Het Amsterdamse festival voor documentaires zit barstensvol inspirerende vrouwenportretten.

‘Varda par Agnès’ is de speelse zwanezang van een uitgesproken feministe

Agnès Varda, chroniqueur van de menselijke ontmoeting, overleed op 29 maart, negentig jaar oud. Ze liet een prachtige film na, waarin we een laatste, ontroerende reis door haar leven en werk maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden