Als je over het brede trottoir komt aanlopen, zie je het zes verdiepingen tellende gebouw al van verre. Beeld Ossip van Duivenbode
Als je over het brede trottoir komt aanlopen, zie je het zes verdiepingen tellende gebouw al van verre.Beeld Ossip van Duivenbode

InterviewNieuwe architectuur

Studio Thonik in Amsterdam is een brutaaltje dat alle opties openhoudt

Overal in het land stampen de heimachines en zwaaien hijskranen door de lucht. Want er moet gebouwd worden. Wat zijn de architectonische hoogstandjes? Trouw maakt een keuze uit de gebouwen die kans maken op de titel ‘Beste gebouw van het jaar’. Aflevering 1: Studio Thonik in Amsterdam.

De Wibautstraat in Amsterdam begint zowaar een leefbare straat te worden. Een brede middenberm met een dubbele rij bomen en ander groen laat de ooit zo grauwe vierbaansweg dwars door de oude stad ademen en de anonieme kantoorkolossen uit de wederopbouwtijd krijgen gezelschap van architectuur met een vriendelijker karakter.

De meest opvallende nieuwkomer is een zwart-wit gestreept pand. Alsof zijn uiterlijk al niet brutaal genoeg is, doet hij ook nog eens een flinke stap naar voren in de gevelrij. Als je over het brede trottoir komt aanlopen, zie je het zes verdiepingen tellende gebouw al van verre.

Het pand huisvest het grafisch ontwerpbureau Studio Thonik. Oprichter Thomas Widdershoven tekende voor het – inderdaad – zeer grafische ontwerp. Hij is dan wel geen architect, Widdershoven wist precies wat hij wilde met het voor Wibautstraat-begrippen minuscule stukje grond – 144 vierkante meter. “Mijn partner Nikki en ik hadden eerder hier vlakbij, op een binnenterrein aan de Amstel, een gebouw neergezet, samen met bureau MVRDV. Daar ontwikkelde zich een buurtje omheen, garages werden omgebouwd tot studio’s. Zo ontdekte ik wat kleinschalige projecten kunnen doen voor de stad, het wordt er leefbaarder en diverser van.”

‘De strepen zijn nodig om balans te brengen in de stroken tussen de verdiepingen en de grote ramen.’ Beeld Ossip van Duivenbode
‘De strepen zijn nodig om balans te brengen in de stroken tussen de verdiepingen en de grote ramen.’Beeld Ossip van Duivenbode

De gemeente kiest te snel voor grootschalige oplossingen, zeker als het gaat om kantoorgebouwen, vindt Widdershoven. “Grote percelen waarop grote gebouwen worden gezet door projectontwikkelaars.” Als degene die in het gebouw gaat wonen of werken bij de bouw betrokken is, zorgt dat voor meer verrassingen, is zijn overtuiging.

Projectontwikkelaars zagen niets in het kleine braakliggende perceel dat nog te vergeven was aan de Wibautstraat. Widdershoven greep zijn kans. Toch kostte het in totaal twaalf jaar om het gebouw te ontwikkelen.

De ontwerper wilde een pand dat in alle opzichten duurzaam is. Dat betekent voor hem vooral dat de functie in de loop der jaren moeiteloos kan worden aangepast. Nu is het nog kantoor en werkruimte, maar het gebouw voldoet ook aan alle eisen om woonruimte te worden. De buitentrap is daar een voorbeeld van. Binnen in het gebouw zitten al een trappenhuis en een lift, maar een woongebouw heeft een extra vluchtweg nodig. Die paste echt niet meer binnen in het pand, dan was er geen ruimte over gebleven. Dus kwam die prominent tegen de voorgevel, Widdershoven maakte van de nood een deugd, of liever: van de noodtrap de eyecatcher.

Widdershoven maakte van de nood een deugd, of liever: van de noodtrap de eyecatcher. Beeld Ossip van Duivenbode
Widdershoven maakte van de nood een deugd, of liever: van de noodtrap de eyecatcher.Beeld Ossip van Duivenbode

Ook de balkons aan de zijgevel lopen vooruit op de mogelijkheid om in het pand te gaan wonen. “Daarvoor is een buitenruimte verplicht. Maar waarom zou je in een kantoor geen balkon willen?” De ventilatie moest juist weer aan hogere eisen voldoen als het een kantoor is. En de trap kon iets steiler dan in een woongebouw gebruikelijk is. Dat kwam niet slecht uit, want zo neemt het trappenhuis wat minder ruimte in beslag.

Widdershoven maakte de schets, architect Arjan van Ruyven tilde het naar een hoger plan en wist de soms al te wilde ideeën om te zetten naar voorstellen die door de welstandscommissie zouden komen. “Ik dacht erover om golfplaten te gebruiken als gevelbekleding. Daarmee had ik ook die lijnen op de gevel kunnen aanbrengen. Maar volgens Arjan kon ik echt vergeten dat golfplaten door de welstandscommissie zouden worden goedgekeurd.”

Zo ontstond het idee van de zwart-witte banen – of liever donkergrijs en iets gebroken wit. Het lijnenspel verwijst naar het ontwerp dat Thonik maakte voor de binnenplaats van Museum Boijmans in Rotterdam. “De strepen zijn nodig om balans te brengen in de stroken tussen de verdiepingen en de grote ramen.” Bovendien wordt de buitentrap er optimaal mee geaccentueerd.

Als materiaal werd Trespa gekozen, de kunststof die veel wordt toegepast om hout te vervangen op dakkapellen en dakgoten. Ook dat kreeg bij de welstandscommissie niet meteen de handen op elkaar – het wordt nogal geassocieerd met goedkope sociale woningbouw. “We hebben een model voor ze gebouwd en toen waren ze overtuigd.” Binnen is het gebouw fris afgewerkt met licht hout en is er veel beton zichtbaar gelaten.

Momenteel zijn twee verdiepingen in het pand in gebruik door Studio Thonik zelf. De vijfde verdieping, met daarboven een royaal dakterras, kan gehuurd worden voor bijeenkomsten en evenementen. Op de begane grond zit horeca. Enthousiast vertelt Widdershoven over Kitsanin Thanyakulsajja, een Thaise student die op zijn kamer een restaurantje begon dat zo goed was dat hij al snel een wachtlijst van maanden had. “Hij is ontzettend succesvol, en toch verhuren beleggers zo’n ruimte liever aan een gevestigde naam. Wij vinden het juist fantastisch om hem hier te hebben.”

Dat is nu wat hij bedoelt: dit soort kleinschalige projecten kan de stad levendiger en diverser maken.

Meer genomineerde gebouwen op de site van de branchevereniging van Nederlandse architectenbureaus: bna.nl

Gebouw: Studio Thonik, Amsterdam.
Architecten: Thomas Widdershoven (Studio Thonik) en Arjan van Ruyven (MMX Architecten)
Fotograaf: Ossip van Duivenbode

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden