Strawinsky goed bestand tegen veranderende tijden

’Strawinski Swingt’ van Introdans. Tournee t/m 22/1, zie www.introdans.nl.

In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, hebben we het hier níet over een nieuw programma van Introdans Ensemble voor de Jeugd. Nee, ’Strawinski Swingt’ is het seizoensopeningsprogramma van de ’volwassen’ groep uit Arnhem. Fantastisch dat dansgezelschappen alles doen om de dans voor een groot publiek toegankelijk te maken, maar zo’n infantiele alliteratie werkt eerder debiliserend dan dat ze de krakende balletpoorten nou zo lekker smeert.

De titel ’Strawinski Swingt’ zet de verkeerde toon voor wat een mooie, uitgebalanceerde dansavond op Strawinsky’s composities is. De grootste balletcomponist van de twintigste eeuw is vanaf de Ballets Russes begin vorige eeuw, via de neoklassieke dansvernieuwer George Balanchine halverwege, in regelrechte lijn te brengen met de belangrijkste dansmakers van nu.

De Braziliaanse choreografe Gisela Rocha heeft die historische betekenis gelukkig niet als last op haar rug genomen en is fris en fruitig in ’Pictures on Stravinsky’ met een aantal composities (onder andere het neoklassieke aan Bach gelieerde ’Dumbarton Oaks’) aan de haal gegaan. Met een losse verwijzing naar thema’s uit Strawinsky’s verklanking van het lenteoffer ’Sacre’, legt Rocha in een aantal associatieve delen een soort levenscyclus bloot. Van een stoelendans waarin letterlijk en figuurlijk plaats moet worden bepaald, tot een ménage à trois van een dame en twee heren die prachtig inventief om elkaar heen baltsen.

Rocha’s eclectische dansbenadering, van balleteske pirouettes tot veel zwaan-kleef-aan uit de contactimprovisatie, wordt vooral intuïtief aangedreven. In haar vorige werk vond ik Rocha’s van associaties aan elkaar gelijmde universum onprettig ongewis, nu werkt de focus op Strawinsky als deeltjesversneller: als in een oerknal komt Rocha’s zeggingskracht vrij. De finale, een catwalkdefilé van paraderende dansers, laat zich zien als een actuele roep om eigen- en eigenzinnigheid.

Op het eerste gezicht oogt Nils Christe’s ’Symphony in Three Movements’ uit 1983 wat gedateerd. Het is niet meer zo in de dansmode om grote symfonische werken met het grote, meeslepende gebaar in te vullen. Maar hoe zou je Strawinsky’s muzikale antwoord op de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, ook ánders moeten dansen? Het Introdans-ensemble kwijt zich prima van de taak, voor een gezelschap dat bij aanvang van het seizoen voor de helft uit nieuwe aanwas bestaat, opmerkelijk knap.

’Balletscenes’ (1985) komt uit dezelfde periode als Christe’s werk, maar lijdt niet onder veranderende tijden. Hans van Manen is dan ook de dansgrootmeester van het tijdloze ’simpele gebaar’: met één oogopslag of schouderschok schildert de ’Mondriaan van de dans’ hele werelden. In dit werk valt de mooie cirkelvorm op, waar de dansers steeds uitwaaieren en ook steeds in terugkeren. In een balletscène steken de danseressen een sigaretje op, dat kon in 1985 tenslotte nog doorgaan voor stijlvol brutaal en elegant. Ook in die zin groeit dit ballet gewoon met zijn tijd mee: de dames lurken nu aan een e-sigaret.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden