Mooiste Nederland

Strandwandelen in rivierenland

De veerstoep van Wamel bij extreem laag water. Beeld Flip van Doorn

Een buitenkansje: dankzij de historisch lage waterstand in de rivieren kunnen we wandelen op plekken die normaal onder water liggen. Op struintocht door de Wamelse uiterwaarden.

Aan mijn schoenen kleeft klei, hetzelfde grijs als de laag overdrijvende wolken. De peilschaal die de waterstand moet aangeven staat overbodig op een rivierduin, planten schieten op aan de drooggevallen voet. Het water van de Waal is uit de Wamelse uiterwaarden verbannen. Aan de overkant troont Tiel hoog op de oever, half beladen schepen zoeken zich een weg door wat rest van de vaargeul. Als seizoensarbeiders die wachten op betere tijden liggen de dijken er werkloos bij. 

Voor mij is het een buitenkansje: ik wandel op een plek waar dat normaal niet mogelijk is. Nu het water in de grote rivieren op een historisch laagtepunt staat, krijgt Nederland er vele kilometers wandelgebied bij. Een van de spectaculairste trajecten ligt ten westen van Wamel. Er loopt een gemarkeerd ‘struinpad’ langs de oever, maar niets weerhoudt mij dat pad te verlaten en werkelijk te gaan struinen.

Het voelt als een strandwandeling bij afgaand tij, als wadlopen, maar ik ben in het Land van Maas en Waal. De naamgevers van de regio liggen diep verzonken in hun zomerbed, ontkennen de herfst die aan de takken rukt. Hun oevers zijn breder dan ooit. In de modder hebben ganzenpoten een boodschap in geheimtaal geschreven, op een krib hangen aalscholvers hun kostuums te drogen. 

Dada aan de Waal

Een geoloog zou de vingers aflikken bij het zien van de dikke lagen rivierklei, de uitgeschuurde oeverwanden als kliffen, de afzettingen van grind en zand. Een bioloog zou neerknielen bij de plukjes groen die overal opschieten en doen denken aan rotsplantjes in een tuin. En voor de archeoloog heeft het teruggetrokken water een wrak blootgelegd. Ik herken de spanten, planken van wat ooit een scheepswand was, een boegdeel waaruit een roestige pen omhoog steekt. Verhalen komen boven water, liggen voor het oprapen.

De passerende schepen op de rivier lijken me ook iets te willen vertellen, maar ik begrijp ze niet. Wanneer ik hun namen achter elkaar noteer, ontstaat slechts een onbegrijpelijk klankdicht. Dada aan de Waal: Favoriet, Odeon, Magic, Yolande, Spangen, Weda, Corendijck, Sustento, Prestige, Aventura, Cobra, Eternity, Celtic, Paceas, Cotrans 9.

Kliffenkust aan de rivier. Beeld Flip van Doorn

Ik klauter de steile oever op en struin terug naar het Veerhuis waar ik mijn tocht begon, door land dat is vormgegeven door vlechtende rivieren. Oeverwallen en stroomruggen, gestolde golven. Een reiger vliegt geschrokken op, koeien grazen onverstoorbaar door. Ik kan gaan waar ik maar wil.

Hoe uitzonderlijk dat is, zie ik even later in de intieme huiskamer van het Veerhuis. Een foto van afgelopen voorjaar, toen het water tot aan het terras stond en het hotel-restaurant op drift geslagen leek in een zee van modderig bruin water. Je zou het de ademhaling van Nederland kunnen noemen, het jaarlijkse aanzwellen en weer afnemen van de watermassa in de rivieren. Dit jaar gaat het met diepe teugen, in en weer uit. Zo diep dat op deze herfstdag de afstand die het voetveer over de rivier aflegt - een wonder dat het nog in de vaart is - kleiner is dan de loopafstand van het Veerhuis naar de veerstoep. Nog even en we kunnen waden naar Tiel, waar de ‘overkanters’ wonen.

Gruwelijk ontsierd

Over Tiel gesproken: het op zich charmante waterfront van het stadje wordt gruwelijk ontsierd door een lichtkrant die in enorme rode letters over de gevel van de plaatselijke schouwburg glijdt en waartegen een acute en zeer plaatselijke stroomstoring van de allerdefinitiefste soort mij de enig juiste remedie lijkt.

Reden temeer om op de zuidelijke oever van de Waal te blijven, de Betuwe de rug toe te keren en verder te struinen. Ten oosten van de Veerdijk kan dat alleen over grasdijken langs weideland. Waar in de zomer schapen grazen, zitten nu ganzen in het groen. Ook zij lijken zich af te vragen waar het water is gebleven.

Het Veerhuis van Wamel. Beeld Flip van Doorn

Toch is de situatie niet zo uitzonderlijk als ze lijkt. Vamele, de oorspronkelijk naam van het dorp Wamel, roept een doorwaadbare plaats in herinnering. Door trotse populieren begeleid voert de Oude Waalsteeg van het dorp door de uiterwaarden naar de plek waar men al in de Romeinse tijd de rivier overstak. Hier liep toen de weg van Nijmegen naar de Betuwe. Achter de hoge dijk ligt het dorp, dat al een beetje Brabants aanvoelt. Dorpsstraat, mooi oud kerkje, een gouden leeuw aan de gevel van wat zo te zien geen café meer is. al na een paar honderd meter lonkt de Waalbandijk, die terug naar de uiterwaarden leidt. Daar getuigt een grillige poel, een wiel, van een vroegere dijkdoorbraak. Als een waarschuwing: hoe ver het water zich ook terugtrekt, vertrouwen kun je het nooit.

Het Veerhuis

Het Veerhuis is het enige hotel-restaurant van Nederland dat in de uiterwaarden van een rivier staat. Al in de 17de eeuw stond op deze plek een veerhuis annex stalhouderij. Binnen, naast de hal, geven bakstenen aan hoe hoog het water kwam toen de rivier tijdens de kerstdagen van 1993 (39 cm) en in januari 1995 (62 cm) buiten de oevers trad. Het Veerhuis biedt een struinarrangement aan voor wandelaars, de uiensoep is warm aanbevolen. Zie hotelveerhuis.nl.

De mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland, uitgeprobeerd door de redactie van Trouw. Lees meer in ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden