Review

Strakker! beveelt het meisje

Waarom wil een twaalfjarig meisje vastgebonden worden in bed? Waarom droomt een 46-jarige vrouw van prins William? Miranda July vraagt begrip voor onze geheime gewoontes. Ze observeert, zonder oordelen te vellen.

Ieder mens heeft wel een gekke gewoonte, zo’n gewoonte die je van jezelf hebt geaccepteerd maar die je niet aan de grote klok hangt. Miranda July’s verhalenbundel staat boordevol personages die zo’n heimelijk genoegen koesteren. Soms gaat het om iets heel onschuldigs, zoals de dikke, 46-jarige vrouw die over de Engelse kroonprins William fantaseert. Of de gezonde jonge vrouw wier favoriete tijdschrift een blad voor aidspatiënten is, omdat de toon ervan zo onverminderd optimistisch is. „Het is namelijk erg moeilijk om iets te schrijven waar een terminale zieke zich beter door zal voelen.”

Maar soms verontrust het ook, zoals in het geval van de popzangeres die haar carrière aan de wilgen hangt om er met haar oudere minnaar vandoor te gaan, die, zo ontdekt de lezer later, haar vader is.

Wat haar personages ook doen, July velt geen oordeel. Ze beschrijft hun handelingen observerend, met een verwonderde, ironische of droog-komische ondertoon, maar altijd ruimdenkend. Alles moet kunnen, luidt haar visie; overal is wel een verklaring voor.

Daarmee overstijgen de verhalen het beschrijvende: July probeert steeds te tonen waarom de personages doen wat ze doen. Meestal lukt dat, soms niet. Af en toe is zo’n beweegreden te onhandig - en daardoor opvallend - in de tekst gezet, een enkele keer komt hij niet uit de verf. Waarom bijvoorbeeld een vader op zijn sterfbed zijn dochter gebaren leert waarmee ze een vrouw kan bevredigen blijft onduidelijk. Wil hij dat ze weet wat een geweldig minnaar hij ooit is geweest? Hoopt hij dat ze lesbisch wordt? Wil hij dat ze zijn kennis doorgeeft? Het verhaal beschrijft slechts een taboe waardoor de thematiek meteen gekunsteld aandoet.

Miranda July schrijft niet alleen, ze timmert ook aan de weg als beeldend kunstenares, regisseur en actrice. In Nederland verwierf ze vooral bekendheid met haar film ’Me and you and everyone we know’. De media vielen erover dat de film de seksuele gevoelens van kinderen toont, zeker waar dat gebeurt in het bijzijn vanvolwassenen. July pareerde alle kritiek: kinderen hebben nu eenmaal seksuele gevoelens, reageerde ze, ook al is dat tegenwoordig zo ongeveer tegen de wet. Ze wilde laten zien dat dat niet per se beangstigend of gevaarlijk is, of in de pedofiliehoek getrokken moet worden. Er kunnen romantische momenten plaatsvinden tussen een volwassene en een kind, en ze wilde laten zien dat die twee elkaar op zo’n moment als gelijken treffen.

Die opvatting komt ook in twee verhalen terug. In ’De jongen van Lam Kien’, nodigt het buurjongetje van de vrouwelijke hoofdpersoon zichzelf bij haar thuis uit en gaat direct op bed liggen. De hoofdpersoon vindt dat niet erg, maar denkt wel meteen aan de huidige strenge wetgeving: „Wetten over het tonen van je kamer aan kinderen terwijl je hun naam niet weet.” Maar het is het jongetje die haar dilemma oplost door te vragen waarom ze geen stapelbed heeft, waarmee hij de kinderrol weer op zich neemt waar de volwassene mee uit de voeten kan.

Een dergelijk moment komt niet in het verhaal ’Hoe je kinderen verhalen moet vertellen’. De dochter van een stel met huwelijksproblemen wordt opgevangen door een huisvriendin, die haar bed met het meisje deelt.

De twee hebben geen seks, maar delen een diepgaande intimiteit. De vrouw doet mee aan de spelletjes van het kind. Als het twaalfjarige meisje voor het slapengaan als een mummie ingewikkeld wil worden, doet ze dat. „Strakker,” beveelt het meisje. Natuurlijk wordt ze midden in de nacht in paniek wakker en moet de vrouw met urine doordrenkte lappen stof van haar afwikkelen. Het zou een pervers gegeven kunnen zijn, maar zoals July het beschrijft is het een groot avontuur. Niet alleen het meisje verkent haar grenzen, de volwassene doet dat ook. Ze vinden elkaar in hun wederzijdse verwondering, koppigheid en openheid. Dit was precies zo’n moment als July al in haar film beoogde, zo’n moment waarop volwassene en kind elkaar als gelijken treffen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden