Review

Stoelendans met drie bronzen deuren in Florence

Antonio Paolucci: Het ontluiken van de Renaissancekunst. Callenbach, Baarn; 171 blz. - ¿ 99.

Het is wonderlijk gesteld met de geschiedenis van deze drie (dubbele) deuren aan de oost-, noord- en zuidzijde van de kapel, die de plaats moesten innemen van de oude houten deuren: ze hebben in de Renaissance een soort stoelendans meegemaakt. Eerst kwam er de bronzen deur van Andrea Pisano (14de eeuw) aan de oostzijde, de belangrijkste ingang, omdat die tegenover de Dom gelegen is. Toen Lorenzo Ghiberti een kleine eeuw later als winnaar van een ontwerp-prijsvraag eveneens een nieuwe, bronzen deur ter vervanging van een der andere houten deuren van de kapel voltooid had, was zijn opdrachtgever (het Calimala-gilde der kooplieden) zo content, dat zijn deur alsnog de ereplaats aan de oostzijde kreeg toegewezen; Pisano's deur werd daarom verhuisd naar de zuidzijde. Vervolgens kreeg Ghiberti de opdracht voor vervanging van de nog laatst overgebleven houten deur aan de noordzijde. Maar aangezien zijn (tweede) bronzen deur nog mooier was dan zijn vorige, kreeg die op zíjn beurt de ereplaats; Ghiberti's eerste deur verhuisde daarop van oost naar noord. En, last but not least, Ghiberti's tweede deur, beroemd geworden onder de naam 'de Paradijsdeur', werd in 1990 vervangen door een replica. De oorspronkelijke deur is nu, gerestaureerd en vrijgesteld van de verwoestende effecten van luchtvervuiling, ondergebracht in het Dom-museum.

Het verhaal van 'de stoelendans' is tamelijk duizelingwekkend, maar de pracht van de bronzen reliëfs is dat nog meer. De drie bronzen deuren zijn een magnifieke, zeer beeldende en zeker geen zoete ode aan het christendom. Pisano's deur toont onder meer twintig scènes uit het leven van Johannes de Doper (inclusief onthoofding), Ghiberti's eerste deur laat vele gebeurtenissen uit het leven van Christus zien (inclusief geseling en kruisiging), en in de reliëfs op Ghiberti's 'Paradijsdeur' zijn verhalen uit het Oude Testament verbeeld (inclusief de moord op Abel). Alle reliëfs zijn op schitterende wijze in kleur gereproduceerd in een boek waarin de Italiaanse kunsthistoricus Antonio Paolucci op heldere toon de geschiedenis van de drie bronzen deuren vertelt. Bovendien zijn kleurenfoto's van de façades van de doopkapel en van de versieringen van de deurstijlen (waaronder kleine bronzen koppen van leeuwen, profeten en profetessen) opgenomen. Kortom, alles wat je weten wilt over de beroemde deuren van de Florentijnse doopkapel is in dit prachtige boek te vinden. Het desbetreffend hoofdstukje in de gids voor Florence kan nu eindelijk worden overgeslagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden