Recensie

‘Stil de tijd’ is een ode aan het even niks doen

Nanette Edens speelt met gedurfde stiltes. Beeld Karin Jonkers
Nanette Edens speelt met gedurfde stiltes.Beeld Karin Jonkers

Theater
Stil de tijd
Matzer Theaterproducties
★★★★☆

Sandra Kooke

Tijd is ongrijpbaar en toch laten we ons er door opjagen. We kunnen ons razendsnel van punt A naar punt B verplaatsen, berichten versturen die binnen een paar seconden waar ook ter wereld aankomen zonder postzegel en postbode. En toch krijgt de een na de ander een burn-out.

Hoogste tijd om daar eens bij stil te staan, vond regisseuse Madeleine Matzer, en er de verbeelding op los te laten.

Op de speelvloer staat een pracht van een tijdmachine. Het ritmisch vullen en laten leeglopen van een grote zandloper houdt een systeem gaande dat, via een rollend gewicht, telkens in een gongslag eindigt. Met de regelmaat van een klok. Tot een actrice pesterig te grote doses zand in de loper gooit en weg is die cadans.

In 'Stil de tijd' draait het om kwetsbaarheid en ervaren van tijd. Het is een ode aan het even niks doen, het doorbreken van een alledaagse orde en zo de schoonheid van het onbekende toelaten. Tegelijk legt de voorstelling, gespeeld door Nanette Edens, schijnbaar achteloos verbindingen tussen vroeger en nu.

Licht en zinnig

Streepjes zand trekken tussen eerder lukraak gestrooide hoopjes zand, en vanuit het niets ontstaan de contouren van een paard als ware het een grotschildering. Als personage Kairos vertelt dat hij het lichaam van Edens in bruikleen heeft en zij met haar ene hand haar andere op haar borst zacht maar gedecideerd wegklapt, besef je haast ongemerkt hoe gemakkelijk het onderscheid tussen personage en persoon troebel kan worden. Dan is #MeToo even nabij.

'Stil de tijd' is op een prettige manier lichtzinnig: licht en zinnig en verre van ondoordacht. Geïnspireerd op essaybundels van filosofe Joke Hermsen ('Stil de tijd', een pleidooi voor een langzame toekomst, en 'Kairos', over de god van het onbewaakte ogenblik) hebben Peter de Graef en Jibbe Willems een springerige tekst gecreëerd. Via tal van herkenbare én onverwachte metaforen dartelt die door alle facetten van het thema.

Tegenover het actieve tegenspel van een celliste en een violiste pakt Nanette Edens de ruimte. Met een mooie mengeling van laconiek en speels, soms met gedurfde stiltes, soms opeens met een languit liggen in het zand. Zo geeft zij evenzoveel vingerwijzingen naar hoe 'ontjachten' de geest kan scherpen. Je moet er wel voor open staan. Een toeschouwer vertrouwde me na afloop toe bijna in slaap te zijn gevallen. Dat is de ultieme ontspanning natuurlijk. Maar juist het vluchtige, het niet belerende in de présence, prikkelde bij mij de verbeelding.

Elke week bespreken onze recensenten nieuwe voorstellingen. U leest ze hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden