Review

Stigmata-clip zo langdradig als een saaie hoogmis

De stigmata zijn spontaan ontstane bloedende wonden van hoofd, voeten en handen, vijf in het totaal, die het lijdende lichaam van de gekruisigde Christus spiegelen. Meestal zijn het vrouwen die deze wonden vertonen. In 1894 registreerde dr. Imbert-Gourbeye in zijn boek 'La Stigmatisation' 321 gelovigen die de stigmata ontvingen sinds de heilige Franciscus van Assisi als eerste de klos was. Onder hen 41 mannen en 280 vrouwen. Dat het vooral vrouwelijke gelovigen zijn die hun liefde voor Christus op deze bloederige manier belijden, is wel verklaard uit het beperkte leven dat vrouwen in vroeger eeuwen leidden. Zelfs mannelijke heiligen met een speciale devotie voor Christus ontvingen geen stigmata, zij konden hun christelijke passie tenslotte elders kwijt: in de zorg voor parochie, het stichten van een religieuze orde of het debatteren over kerkpolitiek. Vrouwen zochten noodgedwongen een andere uitlaatklep. Veel van deze gestigmatiseerde gelovigen hadden wel al voor hun aanvallen gevoelsstoornissen, en beschikten over een uiterst suggestibele persoonlijkheid.

De Pittsburghse 21ste-eeuwse kapster Frankie Payne (Patricia Arquette) die in de religieuze thriller 'Stigmata' tijdens een ontspannen avondlijk baden plots twee hevig bloedende gaten in haar handen ontwikkelt, en in de loop van de film met veel kabaal van special effects van specialist Al Disarro (eerder: 'Die Hard II', 'The hunt for Red October', 'Speed II') ook de rest van het rijtje wonden afwerkt, lijkt echter verre van suggestibel. Sterker nog, ze is niet eens gelovig. En al regent het voortdurend in het in mooi en in mysterieus-bleke kleuren gefotografeerde Pittsburgh, Frankie is best tevreden met haar leventje: werk, vriendje en vriendinnen. Het is, kortom, behoorlijk schrikken als de onzichtbare macht net háár lichaam uitzoekt om zijn boodschap te verkondigen.

Terwijl 'Stigmata' met deze door het goddelijk ingrijpen volkomen verraste, goddeloze Frankie afwijkt van de historische werkelijkheid, wortelt de film zo wel in de cinematografische traditie van de religieuze horrorfilm. Net als de groene kots van Regan in 'The exorcist' dienen Frankie's kwellingen in 'Stigmata' als godsbewijzen voor een door geloofstwijfel geteisterde priester (Gabriel Byrne). De arme kapster sluit zo naadloos aan in de rij van spectaculair bloedende, zwevende, op en neer hossende, door de kamer geslingerde, spontaan ontbrandende of met zweren overdekte vrouwelijke lichamen (inclusief rondtollende ogen en een op curieuze wijze ontwikkelde zware stem), die hun twijfelende tegenspeler en de in de bioscoop verzamelde heidenen van het bestaan van iets daarboven moeten overtuigen, al is het dan maar voor de duur van de film.

Voormalig commercial- en videoclip-regisseur Rupert Wainwright verdiepte zich naar eigen zeggen grondig in het onderwerp: in de stigmata, de oorsprong van de katholieke kerk, de Bijbel en de geschiedenis van Jezus. Hij laat de thrillerplot cirkelen rond de legende van het vijfde evangelie, de neerslag van Jezus' eigen woorden gesproken in het Armaisch, een dode taal die nu springlevend uit Frankie's opengesperde mond rolt en die meldt dat Jezus onder iedere steen te vinden is. Het Vaticaan wil dat ondermijnende evangelie helemaal niet en stuurt de wetenschapper/priester eropaf om het wonder naar het rijk der fabelen te verwijzen.

Wainwright heeft met de goddeloze kapster, de twijfelende priester en een Vaticaan bevolkt met machtswellustige ongelovigen, een moderne, en dus geloofwaardiger geloofsfilm willen maken maar in feite maakte hij het ongelooflijke fenomeen alleen maar ongelooflijker en zijn de stigmata hier niet meer dan een horror-gimmick. Er zijn genoeg herkenbare katholieke symbolen voor theologie-studenten, maar meer dan een weelderig vormgegeven, in voortvarende MTV-stijl gemonteerd theaterstuk is 'Stigmata' niet. Al gauw is de film langdradig als een saaie hoogmis, ook al gaan Patricia Arquette, wierook en rozenkransen heel goed samen en is de melancholieke Gabriel Byrne een heel mooie priester.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden