Tv-column Maaike Bos

Stef Biemans laat de camera dichterbij dan ooit, dat kan hem nog veel brengen

Een zwaar gestemde Audrey Biemans leest haar brief voor die zij aan haar man Stef had geschreven.

Iets in de gezichten krijgt extra glans wanneer mensen een handgeschreven brief beantwoorden. Dat heeft Stef Biemans goed gezien. In zijn nieuwe (reis-)serie ‘Brieven aan Andalusië’ (VPRO) schrijft hij mensen aan in die Zuid-Spaanse streek, omdat hij zijn nieuwe toevluchtsoord beter wil leren kennen. Hij woont er sinds hij met vrouw en kinderen Nicaragua moest ontvluchten vorig jaar.

Omdat zijn vrouw en hij die ommezwaai zo anders beleefden, schreef hij haar een brief. En zij hem. Ze leest hem vol overgave voor. Daarna besluit hij de oude dames en heren uit hun nieuwe dorp aan te schrijven, de jonge docente, de sportleraar, de lokale visser of vluchteling. Hij stelt vragen variërend van ‘Wie is de beste bakker?’ tot ‘Zijn vreemdelingen hier welkom?’, en vragen over flamenco, Franco en de relatie met de oud-koloniën in Latijns-Amerika. De mensen klinken allemaal vereerd. Neem vluchteling Howard uit Liberia, die in een ietwat lachwekkend flamencopakje op straat papieren zakdoekjes verkoopt. Wanneer hij zijn antwoordbrief over zijn oorlogs- en vluchtverhaal mag voorlezen, krijgt zijn gezicht de sereniteit van iemand die zich serieus genomen voelt.

Leermeester Bromet

Dat is de kracht van brieven. Maar de combinatie brieven en Biemans is niet nieuw. In 2007 had hij succes met de kindercorrespondentieserie ‘Brieven uit Nicaragua’, en in 2015 maakte hij de video-briefwisseling ‘Hé Frans, Hé Stef’ met zijn leermeester Frans Bromet. Was de brief nu niet de gemakkelijke route, die een verhaal per definitie op een voetstuk plaatst? Ik vreesde een te ‘gemaakt’ format. Nu kan ik zeggen: ik zat er finaal naast. De serie is wonderlijk authentiek en gelaagd. Al in aflevering één komen verhaallijnen samen die je echt raken.

De kern is die vlucht. Terwijl Biemans als Nederlander terugkeerde naar ‘zijn’ veilige Europa en het warme zuiden waar hij zo van houdt, moest zijn Nicaraguaanse vrouw haar geboortegrond ontvluchten. Het geweld van dictator Ortega tegen de opstand was zo dichtbij gekomen dat ze halsoverkop ’s nachts weg moesten. In voormalig kolonisator Spanje had Audrey tenminste kans op een verblijfsvergunning zonder de stroperige procedure van Nederland.

Heimwee en schuldgevoel

Biemans heeft slim meteen de camera gepakt. Hij wilde al langer een serie maken over de relatie tussen Spanje en Latijns-Amerika, vertelde hij aan de VPRO. De camera’s draaien dus al wanneer ze samen haar verblijfsvergunning aanvragen. Audrey voelt zich beoordeeld of ze wel leuk genoeg is om te worden toegelaten, een vernederend gevoel dat Biemans later terughoort van een Senegalese vluchteling. De beelden van het zonovergoten Spaanse dorp zijn intens gekleurd, de muziek klinkt warm, en toch voel je aan Audreys zware adem de druk van heimwee en schuldgevoel over haar vlucht. Niets is eendimensionaal.

Via de brieven zoekt Biemans niet alleen naar haar hart, maar ook naar dat van zijn nieuwe landgenoten. Aanpassing is de sleutel tot geluk, vertelt hij zijn kinderen, maar de flamencojurken van zijn vrouw en dochter in de parade kunnen het ontheemde gevoel niet verhullen. Mooi, zo’n klein beeld bij een werkelijkheid van wereldpolitiek en koloniale geschiedenis ineen. Deze serie kan Biemans nog veel gaan brengen.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden