Opinie

Sprekende beeldtaal van het schijnbaar alledaagse

’Hoofd’ van Jetse Batelaan door Ro Theater in regie van Jetse Batelaan in het Ro Theater te Rotterdam 13 t/m 16/6, Haarlem 7/9-6; tournee 6-9 t/m 17-2-08; inl.: 010-4047070 of www.rotheater.nl

Op het toneel drie lege, hagelwit opgemaakte ziekenhuisbedden, twee normale en een kinderbed. Bij een koelgrijze, rechthoekige pilaar een paar extra bezoekersstoeltjes en een koffieautomaat. Een vrouw komt binnen met een groot boeket, aarzelt bij het zien van de lege bedden en keert op haar schreden terug. Dan komt langs de andere kant van de pilaar een man binnen met een groot boeket, aarzelt bij het zien van de lege bedden en keert op zijn schreden terug.

De scène herhaalt zich een paar keer, ook met andere personages, met dit verschil dat een van hen plots een poppenversie van een andere bezoeker over de schouder meezeult. En daarmee, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is, naast een bed gaat zitten met een meelevende blik op de lakens. Waarop een broeder komt melden, dat het stabiel is en, met een blik op de bloemen: Mooi. Zal ik daar een vaasje voor zoeken?

Het werk van theatermaker Jetse Batelaan gaat uit van schijnbaar alledaagse, voor iedereen herkenbaar, waarin verder niks bijzonders gebeurt. Behalve dat hij hier en daar bizarre details toevoegt, waardoor het gegeven een rare wending krijgt en de verbeelding van de toeschouwers spontaan hoge toeren gaat draaien.

Tekst is er vrijwel niet, ook geen sfeerverhogende muziek. Wel volle bekertjes koffie die, gedachteloos, in een ander vol bekertje worden gezet, waardoor het bruine vocht zeer hoorbaar op de grond druipt, maar de personages al even gedachteloos van hetzelfde, op dezelfde plek gezette bekertje drinken. Of een hand die nadrukkelijk een onzichtbaar plooitje in het laken rechttrekt als ware het een troostende aai voor de niet aanwezige patiënt.

Of de dokter die enveloppen met ’de uitslag’ geeft en zich uit de voeten maakt vóór diegenen de inhoud hebben kunnen inzien. Terwijl een vrouw die haar snikkende man wegleidt zich nog even omdraait om medebezoekers beleefd ’dag’ te zeggen.

Het is allemaal zo hartverscheurend doodnormaal en ingeestig. Gelukkig niet van dat dijenkletserige. Bij Batelaan zit de humor van binnen. Het zit ’m in zijn oog voor het absurde van het gewone. En in de heel precies geregisseerde beweging, in het ritme en de timing van de herhaling en de minieme verschillen daartussen. Vooral actrices Fania Sorel en Hannah van Lunteren tonen daar met een stoïsche houding en heel precieze gelaatsexpressie veel affiniteit mee.

In krap een uur doordringt ’Hoofd’ je van de tragikomische gemeenplaats die een ziekenhuisgang in wezen is, met z’n gebrek aan privacy, z’n onhandige omgang met artsen, de persoonlijke last van ieder. Grappig hoe troostrijk de herkenning van die clichés dan kan zijn. Wat destijds het Werkteater zo fenomenaal in tekst wist te vangen, doet Batelaan nu in even simpele als sprekende beeldtaal.Hanny Alkema

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden