Review

Spitsvondigheden van Brink gaan lezer tegenstaan

Jos Brink, 'Dagelijks brood', uitg. Kok, ¿ 59,50.

Met het geschreven woord van Jos Brink heb ik minder op. Waarschijnlijk omdat die stem er niet is, fijn van snit, zoals alles aan hem.

Wie weinig aan boeken toekomt, leest liever trouwenseen boek dan een boekje. Daarom zijn bundeltjes troost van Brink, zoals 'In leegte en gemis' aan mij voorbijgegaan Zijn stukjes op de kerkpagina lees ik natuurlijk wel, want ik lees de krant. En ik glimlach om een kwinkslag. En denk dan: een preekje, leuk, niet geweest zondag, nu kan ik het maandag even nalezen. Die preekjes staan nu ook weer in 'Dagelijks brood - bijbels dagboek'. In zijn omvang een boekje, maar een heus boek.

Wie vroeger op het seminarie werd opgeleid tot priester, kreeg - zo tegen het ontvangen van de lagere wijdingen tot exorcist en sleuteldrager - homiletiek. In die preeklessen werd er op de bruggetjes gehamerd: bouw ze in, voor als het hoesten begint, om dicht bij het kerkvolk te komen. Maar in een heus boek irriteert die welsprekendheid.

De ogen gaan prikken van de spitsvondigheden, dieover elkaar heen buitelen: 'Datum postmerk, 55 à 56 na Christus' als jaartelling; Maria is een 'dikke koekeloeris'; Christus' geboorte is 'geen koekje op de zere knie'; Kortjakje uit het liedje heet 'dame Jakje' en 'mevrouw Jakje'; er is sprake van 'haantje haasje christengetreiter' en 'Sint Commercie'; Jezus 'laat zich niet wegmoffelen', 'jan dropje' geldt als vloek. Brink is tegen de 'Romegezinde politiek' van de 'collaborateur' Herodes, die samenspant met de 'anti-Jezus-beweging'. Hij spreekt in verband met Onan over een 'vlekkeloos antwoord'.

Klaagliederen

Het meest stoort de ondoorgrondelijke selectie van citaten. De Bijbel is in omvang onuitputtelijk, maar een zeker streven naar evenwichtigheid mag je in een bijbels dagboek toch verwachten. Waarom ruim vijftig keer (op de 366 dagen, inclusief een schrikkeldag) Markus geciteerd? Waarom helemaal geen Filippenzen en één keer Titus, vijf keer 1 Timótheüs tegen nul keer 2 Timótheüs, geen Numeri en maar één keer Deuteronomium, veel Psalmen en geen Klaagliederen? Wat moeten we met 43 dagen achtereen Handelingen? In de zomer? Lukas en Jesaja voor de Kerst zijn te plaatsen. Een brokje Handelingen zo tegen Pinksteren aan zou logisch zijn, maar drie-en-veertig dagen achter elkaar is teveel.

Brink volgt de kerkelijke kalender met zijn hoogtijdagen, en heeft daarnaast oog voor data als koninginnedag, de dag van de arbeid, 4 en 5 mei, sinterklaas. Maar over het algemeen is willekeur troef: moet de lezer zich op zijn verjaardag 2 Corinthiërs 5:17 persoonlijk aantrekken? 10 november gaat over 06-nummers en eenzaamheid (citaat: “Mijn stem is tot God, en ik roep: mijn stem is tot God, opdat Hij zijn oor tot mij neige” (Psalm 77:2)). En van alle dagen gaat juist 9 mei over 'zondag houden'. Er zit ook geen ratio achter het gebruik van bijbelvertalingen: 'Groot Nieuws', die van het Nederlands Bijbel Genootschap en de Statenvertaling. Maar eerlijk is eerlijk, Brink geeft in het voorwoord toe dat hij naar hartelust van de ene vertaling op de andere overspringt.

We komen wel enkele leuke weetjes tegen: over de oorsprong van paaseieren, de relativiteit van het verbod om afbeeldingen te maken van het hogere, over het Sint-Jansfeest. De kinderliedjes 'Onder moeders paraplu' en 'Ik zag twee beren' kunnen rekenen op een rake exegese.

Veel hedendaagse kommer en vreugde draait in 'Dagelijks brood' om Jezus. Maar we mogen Hem vooral niet actualiseren, staat er op 22 september: “Zijn leer hoeft niet te worden opgejurkt via de televisie” Dat zegt de man die zoveel naastenliefde op de televisie uitdraagt!

Voor wie Jos Brink van de tv kent, of van zijn preken in basisgemeenschap De Duif aan de Amsterdamse Prinsengracht, biedt het boek nog wel een onthulling, op 9 augustus: De schrijver loopt 'soms ongeschoren, de spaarzame haren in de war en altijd gekleed in spijkerbroek met een jack' rond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden