Tv-column

Spelen is bloedserieus, als je naar de gezichten in 'De Spelende Mens' kijkt

Dansen in De Spelende Mens Beeld De Spelende Mens (NTR)

We kunnen wel werken, opruimen en klagen over de politiek, maar we spelen ook allemaal. 

Oudere mannen pielen aan hun motorische modelvliegtuigjes. Jonge kerels ploegen door de modder met hun fourwheeldrive. Vrouwen glijden in zeemeerminpak door het water. Oude beppies sjoelen fanatiek om chocolade-eitjes te winnen. Verklede mensen spelen een wereld van Tolkien na. Of vrije types in hippie-pofbroek dansen zonder opgelegde choreografie.

In de film 'De Spelende Mens' (NTR) van Sanne Rovers komen ze allemaal voorbij. En wat zijn die beelden mooi. Niet voor niets won de puur registrerende (documentaire-)film de publieksprijs op het Go Short International Film Festival.

Serieuze zaak

Journalist Lara Aerts bedacht het. Ze zag in dat de stress nu misschien groter is dan vroeger, maar dat de ontspanningsvormen ook serieuzere vormen aannemen, zoals bij grote game-wedstrijden of live action role playing (LARP-en). Spel is een serieuze zaak, vond historicus Johan Huizinga tachtig jaar geleden al in zijn boek Homo Ludens. Zodra mensen hun maag hebben gevuld en zich van een warme en veilige verblijfsplek hebben verzekerd, komt het spel om hoek kijken. Heerlijk nutteloos, maar wel een manier om vaardigheden te oefenen en krachten te meten. Het staat aan de basis van alle cultuur en komt terug in politiek en zakenleven.

Inderdaad is spelen bloedserieus, als je naar die gezichten in de film kijkt. Niemand lacht in de voorbereiding of op het hoogtepunt van het spel - alleen de ogen lachen. Het is soms op het irritante af hoe die mensen opgaan in hun bezigheid. Neem jezelf toch niet zo serieus, denk ik dan. "Wie wil beginnen om in het midden van de groep zijn vorm uit te drukken?", vraagt de dansdocent bijvoorbeeld, zelf ook zo'n vrije vijftiger/zestiger die naar hartelust zijn tong uitsteekt of de schouders laat schokken. "Voel je vrij om de structuur te verlaten en het lichaam verder te laten doorsmelten."

Afgesproken setting

Maar vrijheid dus, daar gaat spel over. Dat gevoel krijgen we kennelijk echt wanneer we ons helemaal in een afgesproken setting werpen en binnen die grenzen in een flow raken. Dan voelen we creativiteit en ontspanning. Als in de film het spelen/zwemmen/crossen/acteren/skaten afgelopen is, laten de slow motion-beelden slechts bevredigde blikken en verzadigde bewegingen zien.

Na de documentaire zag ik opeens overal spel tijdens mijn tv-avondje. Al dat gedoe van de rijken in Jort Kelders 'Hoe heurt het eigenlijk?' En bij 'Van onschatbare waarde' zie ik in het onderhandelen over zolderschatten de pretoogjes terug, het element van onzekerheid of iets gaat lukken, de voorbereiding, de volharding, de poging andermans krachten te bedwingen, het succes en de ontlading. Dat programma met (nieuwslezeres) Dionne Stax begint trouwens een van mijn favorieten te worden, merk ik. Waar 'Tussen Kunst en Kitsch' ophoudt bij de prijs die een vaas of antieke mattenklopper zou opbrengen, begint dit programma pas. Hier mogen deelnemers hun spul echt aan kunsthandelaren verkopen. Er zit alles in: kennis, wedijver, het inschatten van de tegenstander, omgaan met verlies of winst. De volgende wedstrijd zal ik op deze plek eens verslaan.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie. Lees hier meer afleveringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden