Opinie

Spel met factie en fictie

De mens raakt steeds meer vervreemd van zichzelf en van de werkelijkheid. Dat is het thema van de nieuwe komedie van Jeroen van den Berg, waarin een schrijver zijn writer's block overwint juist door het idee de werkelijkheid op toneel te brengen.

Zo dubbel als dit klinkt, is het ook. Niet alleen de eigen omgeving, maar ook mediafiguren, presentatoren, acteurs en tv-inspecteurs worden daarin meegezogen. Het idee groeit uit tot een project en dan wordt het al snel verleidelijk, om niet te zeggen onontkoombaar, om de werkelijkheid naar je hand te zetten. Vooral als er eenmaal gerepeteerd moet gaan worden en niemand meer weet of die nou zichzelf of een rol speelt, als de hoofdrolspeelster de regie overneemt en haar persoontje door een ander wordt gespeeld, en als er onenigheid ontstaat over de vraag of dit nou wel interessant is voor het publiek. Blijkt niet uit onderzoek dat 87 procent zich ergens in wil herkennen en dat kan toch niet in zo'n naar het leven opgetekende chaos?

In een decor (ontwerp Catharina Scholten) van bewust hobbyistisch ogende plankieren op verschillende niveaus speelt Jeroen van den Berg als schrijver en regisseur moeiteloos de waarachtigheid van de toneelrealiteit en die van de alledaagse werkelijkheid tegen elkaar uit in een geraffineerde menging van factie en fictie, van verzonnen en gebeurde situaties, van bestaande, bedachte en geïmiteerde personen. In zo'n adembenemende vaart springen de scènes in elkaar over, dat voor een gewone toeschouwer amper het wie-wat-waar bij te benen is, laat staan voor de personages zelf. Die zich in hun hang naar roem, naar dé doorbraak, maar wat graag laten manipuleren. Of het nou een onnozele tv-spelletjeskandidaat is, een slimme actrice of een handige producer.

'Show' past naadloos in het oeuvre van Van den Berg. Door het schuiven met realiteiten en waarheden stelt hij er ogenschijnlijk terloops, maar trefzeker, de integriteit en autonomie van de mens aan de kaak. Zoals hij eerder weergaloos deed in 'Caravaggio'. Dat niveau haalt 'Show' overigens niet. Er zijn te veel variaties op hetzelfde, waardoor het hier en daar gaat slepen. Een drastische snoeischaar zou het stuk sterker, harder en cynischer maken. Het zou de verbazend luchtige schrijfstijl en de genadeloze clichés waarin Van den Berg de maakbaarheid van ons huidige tijdgewricht weet te vangen, nog krachtiger en dubbelzinniger maken. Een dubbelzinnigheid die ook al zit in de cast met een musicalster als Bill van Dijk, een comédienne als Trudi Klever, een klassiek acteur als Huib Rooymans en een coming man als Ad Knippels. Een effectief dwars non-ensemble.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden