Recensie Film

Spectaculaire vlucht per zelfgebouwde heteluchtballon uit de DDR

De familie Strelzyk beraamt in 1979 een vlucht uit de DDR.

Ballon 
Regie: Michael Bully Herbig Met Friedrich Mücke, Karoline Schuch, David Kross en Alicia von Rittberg.
★★★☆☆

Dit jaar, op 9 november, is het dertig jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel. Tijd om terug te blikken. In de Duitse speelfilm ‘Ballon’ worden de levensgevaarlijke vluchtpogingen van Oost- naar West-Duitsland gememoreerd. Levensgevaarlijk, vanwege landmijnen en grenspolitie met schietbevel.

Toch waagden velen de vlucht uit de DDR-dictatuur, waarbij een grote vindingrijkheid kwam kijken, en veel lef. Er werden ondergrondse tunnels gegraven. Anderen gingen in bootjes de zee op of zwommen met gevaar voor eigen leven naar het Westen. Wie in de kraag werd gegrepen, wachtte een jarenlange gevangenisstraf. In de loop der jaren slaagden een paar duizend mensen erin om het IJzeren Gordijn te trotseren, een paar honderd vonden op de vlucht de dood.

Uit alle vluchtpogingen kozen de makers van Ballon uiteindelijk de meest spectaculaire: de vlucht die twee Oost-Duitse families (vier volwassenen, vier kinderen) in 1979 ondernamen per zelfgebouwde heteluchtballon.

Op elke straathoek de Stasi

Zoals wel vaker in grote Duitse publieksfilms over de recente geschiedenis is er veel aandacht voor het ‘production design’. De late jaren zeventig zijn in Ballon tot in de puntjes gereconstrueerd, met seventies-behangetjes en – omdat we in de DDR zijn – op elke straathoek een Stasi-agent.

In die bedrukte sfeer, waarin iedereen een verklikker kan zijn, bouwt elektricien Peter Strelzyk in de kelder van zijn huis in Possneck (Thüringen) heimelijk aan een heteluchtballon waarmee hij samen met zijn vrouw en twee kinderen een eerste vluchtpoging onderneemt die jammerlijk mislukt. Wonder boven wonder weet het gezin toch ongedeerd en ongezien weer thuis te komen, maar de Stasi is inmiddels wel een grootscheeps onderzoek begonnen.

Het is het moment waarop het Oost-Duitse vluchtelingendrama de vorm krijgt van een doorsneethriller waarin het Stasi-gespeur en de bouw van een nieuwe, betere ballon met hulp van vriend Günter Wetzel elkaar afwisselen.

Spectaculair is het wel

De Duitse regisseur Michael Bully Herbig bekommert zich daarbij nauwelijks om karaktertekening of motieven. Het is te eenvoudig om van de Stasi-baas een superschurk te maken. En waarom de ouders ook het leven van hun kinderen op het spel zetten, blijft na veertig jaar nog steeds een raadsel.

Spectaculair is de vlucht met de gigantische heteluchtballon natuurlijk wel. Je begrijpt waarom die ontsnapping destijds de wereld overging, en waarom Disney er als de kippen bij was om er in 1982 al een film over te maken.

Lees ook:

De ballonvlucht van Peter Strelzyk (1942-2017) was een blamage voor de DDR

Het Oostduitse regime was voorbereid op creativiteit, maar had nimmer op een ontsnapping met een zelfgemaakte heteluchtballon rekening gehouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden