Een beeld uit de New York Times-documentaire Framing Britney Spears. Beeld VTM
Een beeld uit de New York Times-documentaire Framing Britney Spears.Beeld VTM

Swipen en klikkenKelli van der Waals

Sorry Britney Spears, we gebruiken je nog steeds

Inmiddels is het vrij bekend waarom Ivo Niehe en Britney Spears rond het weekend trending waren, en wat dat met elkaar te maken had: de New York Times-documentaire Framing Britney Spears. Die gaat over de curatele waaronder de (voormalige?) superster staat, en de in de media breed uitgemeten perikelen die tot haar val leidden. Daartoe hoort ook de impertinente vraag die Niehe de toen 17-jarige Spears stelde over haar borsten. We zien het hem inleiden met de opmerking: ‘Er is één onderwerp dat we nog niet besproken hebben. Je borsten.’ Een iconisch voorbeeld van de schaamteloze omgang met vrouwelijke beroemdheden, voor altijd vastgelegd, in een veelbesproken docufilm. Zéér veelbesproken. Tijdschriften, blogs, e-mailnieuwsbrieven, podcasts, boulevardprogramma’s, actualiteitenrubrieken, álle sociale platforms: er was haast niemand die het er niet over had. Om mee te varen met de stroom der opwinding programmeerde Net5 in allerijl de film voor de maandagavond.

De docu vertelt veel over #FreeBritney, een beweging van fans die actievoeren voor de beëindiging van de curatele. Er wordt ook een ruime samenvatting gegeven van hoe we sinds 1998 – media én publiek – Spears hebben verorberd. Haar stijl, haar roem, haar sexy-schoolmeisjepersonage (met borsten!). We zien hoe ze werd opgebouwd tot meervoudig-platinum-idool, en neergehaald omdat ze zich niet gedroeg zoals de cultuur vindt dat een jonge vrouw zich moet ge­dragen: losbandig én maagdelijk, zelfverzekerd én timide. Een onmogelijke opgave, Britney had bij voorbaat al verloren.

We willen allemaal een stukje van Britney

De misogynie die erbij kwam kijken, is stuitend. Spears werd publiekelijk ter verantwoording geroepen over haar moederschap, haar kuisheid, haar relaties met mannen. Een van die mannen, zanger Justin Timberlake, kreeg vrij spel om haar belachelijk te maken in interviews, optredens en liedjes, terwijl zij in talkshows moest uitleggen waarom ze Timberlake had gekwetst. Een gouverneursvrouw verklaarde Spears te willen doodschieten. De Amerikaanse interviewster Diane Sawyer verdedigde dit met een ‘het is moeilijk een ouder te zijn met iemand als jij erbij’. Een oude Nederlandse vent ondervroeg haar op tv over haar borsten. Paparazzi joegen haar op totdat ze een auto te lijf ging met een paraplu.

Post-#MeToo kijken we hier allemaal heel verontwaardigd naar. Naast #FreeBritney circuleert ook #WeAreSorryBritney. Timberlake bood zijn excuses aan. (Alleen Niehe snapt het nog niet helemaal: in een interview met de Volkskrant zei hij geen blunder te hebben gemaakt.) De docu is een voorbeeld van wat essayist Jia Tolentino noemt ‘het herschrijven van celebrity-levens als feministische teksten’: zagen we Spears eerst als een oversekst type dat was doorgeslagen, nu is haar verhaal er een over de verschrikkingen van het patriarchaat.

Maar ook in deze hoedanigheid gebruiken we Britney voor onze consumptie en vermaak. We leven mee met haar benarde positie, haar nare verhaal, we willen weten hoe het zit. De catharsis is fijn. Het voelt goed om je slecht te voelen over hoe we eerst naar haar keken. We verorberen het met evenveel gusto als haar blote navel in Baby One More Time, en de keer dat ze haar hoofd kaal schoor. We willen er allemaal een stukje van. Er kan opnieuw aan haar worden verdiend, met geld en/ of aandacht. Door de documentairemakers, de presentators van de podcast Britney’s Gram, Net5, de schrijfster van het stukje dat u nu leest. Het spijt ons, Britney.

Kelli van der Waals bespreekt opvallende trends en discussies in online media. Eerdere columns vind je hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden