Roger Federer in 2007, in de luxe 'heritage' style-outfit die Nike speciaal voor hem ontwierp.

Beschouwing Wimbledon

Smetteloos wit, de veelbesproken dresscode op Wimbledon

Roger Federer in 2007, in de luxe 'heritage' style-outfit die Nike speciaal voor hem ontwierp. Beeld Getty

In Londen begint maandag Wimbledon, het meest prestigieuze en oudste tennistoernooi ter wereld. Naast het heilige gras, de regenpauzes, de royal box en de aardbeien met slagroom is er voor de spelers nóg een hardnekkige traditie: witte kleding. Zelfs met gekleurd ondergoed word je van de baan gehaald. 

Zo glanzend groen als het heilige gras van Wimbledon is op dag één, zo smetteloos wit zijn de outfits van de spelers. Over dat gras is veel geschreven. Ieder sprietje wordt gekoesterd, zo weten we. De zoektocht naar de beste zaadsoort werd welhaast een wetenschappelijke studie en het mag ­alleen gemaaid worden door een vast clubje terreinverzorgers.

Maar dan de strenge kledingvoorschriften. Want mag je op grandslamtoernooien als de US Open en Roland Garros in een kek roze tenue verschijnen, of op fluorescerende tennisschoenen, op Wimbledon moet alles wit zijn. Tot aan zweetbandjes, sokken en bandana’s toe. En dan geen gebroken wit of crème, nee spierwit. Anders word je als speler op de vingers getikt. Dat overkwam de dubbelpartners Zsombor Piros en Yibing Wu in het juniorentoernooi van 2017. Ze speelden in compleet witte outfits, alleen hadden de jongens die ochtend zwarte onderbroeken aangetrokken. De wedstrijd werd stilgelegd, een mevrouw van het Wimbledon-comité kwam met vragende blik de baan op, een moment later werden twee nieuwe setjes wit ondergoed overhandigd. Tennissers de kleedkamer weer in om daarna, grinnikend, de wedstrijd voort te zetten.

Het is traditie troef op Wimbledon. Omdat er door de jaren heen meer van dit soort akkefietjes waren, heeft de organisatie op de website maar eens een duidelijke opsomming gemaakt. Daarop de Tien Geboden der witte kleding, waaronder: ‘Korte broeken, rokken en trainingsbroeken moeten volledig wit zijn, met uitzondering van een enkele kleurrand langs de buitennaad die niet breder is dan een centimeter (10 mm)’ en ‘Ondergoed dat tijdens het spel zichtbaar is of kan zijn (ook door transpiratie) moet ook volledig wit zijn, met uitzondering van een enkele kleurrand die niet breder is dan een centimeter (10 mm). Bovendien zijn te allen tijde gangbare fatsoensnormen vereist.’

Petticoat en zijden jurk

Met het uitvinden van de rubberen bal, eind negentiende eeuw, kreeg tennis de spelvorm zoals we die nu kennen: het lawntennis (grastennis). Het was de Engelse elite die het op de gazons rond hun landgoederen speelde. Rijke jongens en meisjes konden zo mooi aan elkaar worden gekoppeld; terwijl de dames hun thee dronken spanden jongens een net en probeerden al tennissend indruk te maken. Het spel werd populair bij de Engelse croquet- en cricketclubs, waarop de deftige All England Lawn Tennis and Croquet Club in 1877 het eerste toernooi organiseerde – op haar gras in de Londense wijk Wimbledon. Vanaf het eerste toernooi was witte kleding verplicht. Wit, omdat destijds zweetplekken als ongepast werden beschouwd en die op kleurige kleding zichtbaarder zijn. Bovendien was het chic. Ook cricket speelde men in het wit.

Gussie Moran in 1949 in de beruchte outfit waar haar onderbroek met kanten pijpje te zien was. Beeld Getty Images

Vanaf 1884 mochten ook vrouwen deelnemen, maar voor hen was het rijtje kledingvoorschriften langer: een full size onderjurk, een corset, twee petticoats, een zijden jurk, een hoedje van stro en een tennisschort. In totaal woog dit zo’n vijf kilo. Na de Eerste Wereldoorlog werd de lange jurk korter en mocht het allemaal wat luchtiger. In 1949 zorgde de Amerikaanse speelster Gussie Moran voor de nodige ophef, niet omdat ze zich niet aan code wit hield, maar omdat haar onderbroek, met kanten pijpje, te zien was onder haar rokje. De luchtige trend zette zich voort, hoewel de Engelse speelster Sue Barker eind jaren zeventig kritiek kreeg op de lengte van haar rokje. ‘Riskant’, werd er gezegd. René Lacoste was eerder al baanbrekend voor de mannen. Als succesvol proftennisser verscheen hij eind jaren twintig voor het eerst in een poloshirt met korte mouwen op de baan. Hij hekelde de overhemden met lange mouwen, soms zelfs met stropdas, en ontwierp de polo in ademend piquékatoen – met later de kleine, groene krokodil als logo. In 1928 won hij Wimbledon in de inmiddels iconische Lacoste-polo.

Fuchsia-roze bh

Marcella Mesker is al dertig jaar tenniscommentator voor radio en tv, onder andere voor de NOS en Fox Sports. In de jaren tachtig was ze zelf tennisprof en stond ze hoog op de wereldranglijst. Ze kent de regels en herinnert zich een mooi verhaal uit haar tijd als speelster op Wimbledon: “Het was koud en regenachtig, echt guur. Maar ook een trainingsbroek is verboden op het toernooi. De Amerikaanse Anne White kwam daarom provocerend in een spierwitte catsuit de baan op. 

In 1985 trok Anne White een strakke catsuit aan, tegen de kou. Beeld Getty Images

Prachtig om te zien, zo’n knappe vrouw was het. Wij bescheurden het van het lachen in de kleedkamer. Wat een léf, fantastisch. Ze lieten haar de wedstrijd uitspelen, daarna werd haar verzocht het strakke pak niet meer te dragen.” 

Venus Williams droeg in 2017 een fuchsiaroze bh en werd berispt. Beeld Getty Images

Mesker kent meer van dit soort voorvallen uit haar jaren als verslaggever op Wimbledon. “In 2013 speelde Roger Federer in een compleet witte outfit, alleen de zolen van zijn tennisschoenen waren oranje. Hij kreeg na de wedstrijd het vriendelijke verzoek voortaan op schoenen met witte zolen te spelen. Serena Williams, eveneens gesponsord door Nike, droeg een oranje broekje onder haar witte tennisrokje, ook zichtbaar soms, eveneens verboden. Haar zus Venus kreeg een berisping omdat ze een fuchsia-roze bh onder haar witte jurkje droeg. Ze verving deze tijdens een regenpauze. Allemaal toptennissers, maar regels zijn regels, en daar wordt uiteindelijk braaf gehoor aan gegeven.”

Rebel met lang haar

De sponsors, grote merken als Nike, Adidas en Asics, willen zich onderscheiden. Dus proberen ze hier en daar toch een kleurig detail door te voeren. Ze moeten weliswaar hun nieuwe collectie vooraf laten checken door de organisatie, maar sommige details piepen erdoorheen.

Andre Agassi deed in 1991 voor het eerst mee aan het toernooi in Engeland. Beeld Getty Images

Mesker: “Spannend was dat met Andre Agassi, eind jaren tachtig, de rebel met het lange haar die graag ongewone Nike-outfits droeg. Met fluorescerende kleuren of van spijkerstof. Hij weigerde aanvankelijk op Wimbledon te spelen vanwege de strikte regels, maar hij zwichtte na jaren toch. Tot één minuut voor de wedstrijd wist niemand hoe hij de baan zou opkomen. Ging hij voor ophef zorgen? Maar hij verscheen gehoorzaam in een spierwit tenue, zelfs zijn donkere borsthaar had hij geschoren. Zijn respect voor het toernooi had uiteindelijk de doorslag gegeven.”

Sereen groen-wit

En het publiek? Dat mag gewoon op slippers en in korte broek plaatsnemen. Genodigden in de royal box uitgezonderd, dit zijn leden van het Koninklijk Huis en gasten van de All England Lawn Tennis and Croquet Club. Zij worden geacht piekfijn gekleed te zijn. Martina Navratilova, Andre Agassi, Roger Federer en andere tennisgrootheden hebben door de jaren heen kritiek geuit op de strenge kledingvoorschriften. De organisatie houdt nog altijd voet bij stuk. Vandaar dat Serena Williams niet in extravagante outfits verschijnt, zoals op andere grand slams. Toch is het afwachten welke tennisser deze keer de grens opzoekt.

Mesker zal dit jaar voor de NOS commentaar geven en kijkt ernaar uit. “Wimbledon is het meest prestigieuze toernooi ter wereld. Hier is het lawntennis ontstaan. Die Engelse tradities zijn mooi. De rust die het groen-wit uitstraalt is sereen, het spel op het gras elegant. Maar sommige kledingvoorschriften zijn over the top. Witte kleding prima, maar strepen of een gekleurde haarband moet kunnen volgens mij.”

Het draait in elk geval om het spel bij Wimbledon, niet om de outfits. En als Rafael Nadal straks een sliding maakt en zijn witte short besmeurd raakt met groene vegen, hoeft die niet te worden verwisseld. Dat dan weer niet. 

Lees ook: 

De catsuit van Serena Williams 

Columnist Marijn de Vries  bejubelt de zwarte catsuit waarmee Serena Williams vorig seizoen de tennisbaan weer betrad na haar bevalling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden