Sjakie van de chocoladefabriek was aanvankelijk zwart

Wilder als Willy Wonka.Beeld ANP KIPPA

De titelheld uit 'Sjakie en de chocoladefabriek' (1964) was in de eerste versie zwart. Maar op aandringen van zijn literair agent maakte schrijver Roald Dahl er een wit jongetje van. Zijn weduwe Liccy Dahl vertelde dit woensdag in een interview aan BBC Radio 4.

Op de vraag waarom haar man zijn beroemde hoofdpersoon toch wit maakte, zei Liccy: "Ik weet het niet. Het is heel jammer." Volgens Donald Sturrock, de biograaf van Roald Dahl, zag zijn literair agent een zwarte held niet zitten. "Zij was bang dat de lezers zouden denken: waaróm is hij zwart?"

De onthulling is opmerkelijk omdat Dahl eerder is beschuldigd van racisme rond ditzelfde boek. In de chocoladefabriek werken Oempa Loempa's, die aanvankelijk als zwarte pygmeeën werden beschreven. Ze staan onder leiding van de witte Willy Wonka - al met al een situatie die slavernij suggereert. In reactie op die kritiek veranderde Dahl de Oempa Loempa's in kleine mannen met een lichte huidskleur.

Willy Wonka (gespeeld door Gene Wilder) en Sjakie Stevens (Peter Ostrum) in de eerste verfilming van het boek.

Herziene versie

Liccy Dahl zei in het radio-interview te hopen dat er een herziene uitgave zou komen met een zwarte Sjakie. Daarvoor zouden niet eens zoveel tekstwijzigingen nodig zijn volgens Maartje Beukers van De Fontein, die Dahls boeken in Nederland uitgeeft. Wel zou tekenaar Quentin Blake (84), nog altijd de vaste illustrator van Dahl, Sjakie een ander uiterlijk moeten geven. Een nieuwe film zou een logisch vervolg zijn; in de twee bestaande verfilmingen is de held wit. 

Erg enthousiast is Beukers niet over een eventuele nieuwe versie van Sjakie. "Door hem zwart te maken, benadruk je dat hij eerst wit was. Ik zie hem gewoon als een leuk jochie dat een gouden wikkel vindt en daardoor een kans krijgt. Bovendien is het de vraag hoe goed een zwarte Sjakie zou vallen. Hij is een heel erg arm jongetje; mogelijk ervaren mensen met een donkere huidskleur dat als stigmatiserend."

Kinderboekenrecensent Bas Maliepaard noemt het "met terugwerkende kracht best schokkend dat een uitgever een zwarte held niet zag zitten. Het is trouwens opvallend hoe weinig er veranderd is sindsdien: zwarte personages zijn nog steeds niet gewoon in de jeugdliteratuur."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden