Taal Ton den Boon

Sinds wanneer leidt klimaatverandering tot klimaatactivisme?

Uit de krantendatabase blijkt dat ons woord klimaatactivisme pas in 2008 zijn mediadebuut maakte. Klimaatactivist is wat ouder en stond in 2000 voor het eerst in een Nederlandse krant. Klimaatverandering was voordien nog niet zo’n hot item: zo stond dit woord in 1992 in slechts 12 artikelen in Trouw. Het onderwerp brak pas door in 2007, toen klimaatverandering in 304 artikelen in deze krant figureerde. Sindsdien is klimaatverandering een niet meer weg te denken maatschappelijk thema.

Klimaatverandering staat sinds 1950 als trefwoord in Van Dale. Destijds werd dit woord vaak figuurlijk gebruikt en was er sprake van ‘geestelijke, innerlijke of politieke klimaatverandering’. Toch werd klimaatverandering ook toen al gebruikt in verband met ijstijden, warmere periodes en de effecten daarvan op plant en dier. Als klimaatverandering in verband werd gebracht met mensen, had dat tussen 1850 en 1950 soms te maken met reizen: wie vanuit Europa naar de tropen reisde, kon onderweg last hebben van ‘klimaatverandering’ en ging dan ‘klimaatschieten’ (acclimatiseren, figuurlijk: luieren).

Vooralsnog dateert de oudste vindplaats van het woord klimaatverandering uit 1781. In de ‘Genees-, Natuur- en Huishoudkundige jaarboeken’ van dat jaar werd aandacht besteed aan ‘waarnemingen over ‘t uitwerksel van de groote en schielijke klimaatveranderingen op de vegetaalen’. Dat laatste woord, in het vakgebied der natuurlijke historie een synoniem van het ­archaïsme vegetabiliën (kruiden of gewassen) is – evenals het woord animalen (dieren) – uitgestorven als gevolg van taalverandering.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden