TaalTon den Boon

Sinds wanneer is er licht aan het eind van de tunnel?

null Beeld

Er gloort licht aan het eind van de tunnel. Die uitdrukking is de laatste tijd erg populair, valt een lezer op. Het gaat dan over het vaccin, de versoepelingen na corona of de buitenlandse trip met een coronapaspoort. Maar ‘wat is de herkomst ervan?’

Soms wordt John F. Kennedy genoemd als geestelijk vader. Hij zou de uitdrukking – maar dan in het Engels – hebben gebruikt in verband met de Vietnamoorlog. In feite was ‘light at the end of the tunnel’ toen al lang en breed ingeburgerd. Zo werd de uitdrukking reeds in de 19de eeuw gebruikt ter aanduiding van ‘een hoopvol perspectief in moeilijke situaties’. De verdere herkomst van dit Engelse idioom is onduidelijk, maar dat licht een geijkte metafoor is voor een wenkend perspectief, was al in Bijbelse tijden bekend, getuige een uitspraak van Jezus in Johannes 8: ‘Ik ben het licht der wereld’.

‘Een donkeren, kronkelachtigen tunnel’

De vroegste vindplaats van de uitdrukking in de Nederlandse media dateert uit 1948. Diverse kranten citeerden toen de Britse minister Bevin, die dankzij de Marshallhulp ‘licht aan het einde van de tunnel’ zag. Maar een variant op de uitdrukking is al te vinden in een tekst uit 1855. In de Nederlandse vertaling van Benedictions: or, The Blessed Life (1854) van de Schotse dominee John Cumming werd het eeuwige leven na het aardse bestaan omschreven als ‘licht aan het einde van een donkeren, kronkelachtigen tunnel’.

Mogelijk hebben we het beeld te danken aan de opkomst van het treinverkeer. Beroemd is de sarcastische twist die schrijver Robert Lowell (1917-1977) later aan de uitdrukking gaf: ‘The light at the end of the tunnel is just the light of an oncoming train’. Op zijn beurt verwerkte schrijver en zanger Luc De Vos van de Belgische band Gorki die uitspraak in een van zijn liedjes: ‘En er is licht /Aan het eind van de tunnel / Maar dat zijn de lampen / Van de trein die er aankomt.’

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden