Opinie

Silent Screen een ’onoverkomelijk kunstwerk’

’Silent Screen’ van het Nederlands Dans Theater I met choreografieën van Lightfoot/León en Jirí Kylián. Gezien 30/11 Lucent Danstheater Den Haag. 5/12, 7/12 en 8/12 Het Muziektheater Amsterdam, speellijst: www.nederlandsdanstheater.nl.

Twaalf jaar lang fotografeerde Dirk Buwalda de dansers van het Nederlands Dans Theater (NDT) in de studio’s. Een selectie van zijn foto’s bundelde de fotograaf in ’Moves’, een fotoboek dat behalve een fraaie boekstaving is van het creatieproces van NDT-dansstukken, ook Buwalda’s bewondering weerspiegelt voor de passie van de NDT-dansers in hun vak. Voorafgaand aan de première van het repriseprogramma reikte Buwalda het eerste exemplaar uit aan huischoreografen Paul Lightfoot en Sol León. Niet zomaar; het choreografenechtpaar is in de periode die het boek bestrijkt een steeds prominentere rol gaan spelen in het NDT, de belichaming van de recente geschiedenis van het gezelschap.

Een goede keuze om voor dit repriseprogramma, uit nood geboren omdat een Aziatische tournee werd afgezegd, de choreografie ’Silent Screen’ (2005) te selecteren; een voorlopig hoogtepunt in Lightfoot/Leóns immer voortrazende artistieke ontwikkeling. ’Silent Screen’ is een zeldzaam meeslepend ballet waarin alle zo specifieke Lightfoot/León-ingrediënten zijn samengevoegd tot... tja, noem het een ’onoverkomelijk kunstwerk’. Met een magistraal gevoel voor lyriek, en toch nergens pathetisch, worden diep menselijke thema’s aangesneden: leven en dood, afscheid in de liefde. Het danspaar Parvaneh Scharafali en Jorge Nazal beweegt zonder vooruit te komen, altijd op weg, bestemming onbekend. Priemende ledematen, een mimiek met opengesperde monden die de innerlijke strijd kracht bij zet. Op een groot scherm zien we beelden van een man die langzaam de zee inloopt of de dochter van het choreografenpaar, met een rood jasje alleen op een bospad. De beelden en Philip Glass’ ’Glassworks’ en ’The Hours’ hameren de dansers voort in één vloeiende, melancholisch-poëtische kringloop van het leven. Het is met dit meesterwerk onmogelijk niet tot in je ziel te worden geraakt.

Een ander meesterwerk - van een heel andere intentie en dynamiek - is ’Toss of a Dice’ (eveneens uit 2005) van Jirí Kylián, de choreograaf die zijn dansmeesterschap steeds weet te verdiepen. Met allerlei variaties in scherpte en vormdefinitie ditmaal, opgedragen aan de overleden ontwerper Walter Nobbe die in de periode 1972-1990 decors ontwierp voor NDT. Het decor neemt in ’Toss of a Dice’ dan ook een prominente plaats in, als aanjager voor de beweging en als lading- en sfeerbepalende ’entiteit’. Vier kantelende trapeziumvormige messen, ontwerp van Susumu Shingu, hangen als een mobile des doods boven de hoofden van de dansers, een continue dreiging gaat uit van de verandering in richting en hoogte. Het ’visuele’ gedicht ’Un coup de dés jamais’ van Mallarmé over toeval en dood, waarin de Franse dichter speelt met typografie, is aanzet voor de evenzeer ’typografische’ staccato’s in de beweging van de dansers.

Ook al zijn zowel ’Silent Screen’ als ’Toss of a Dice’ slechts een jaar oud; ze behoren nu al tot de ’must see’ dansklassiekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden