Tv-columnHet A-woord

Serie over autistische Sam gaat, jammer genoeg, vooral over zijn ouders

Sam schommelt met zijn koptelefoon op.

Op de bank een dramaserie kijken voelt ontspannen, maar ondertussen gebeurt er heel wat, bedacht ik maandag bij ‘Het A-woord’ (EO) over een jongetje met autisme. De beelden die je ziet, nestelen zich in je systeem als een mogelijke werkelijkheid.

Bij een zwarte held als hoofdpersoon leer je onbewust dat zwarte helden dus bestaan, wat de nieuwe diversiteitsrichtlijnen bij de Oscars willen stimuleren. Bij jeugdserie ‘SpangaS’ leer je door non-binair personage Lesley (geen man of vrouw) dat meer mensen worstelen met genderidentiteit. Scenarioschrijver Diana Sno zei onlangs in OneWorld over haar eigen non-binaire kind. “Ik wil niet dat mijn kind het gevoel krijgt dat die het niet waard is om in verhalen voor te komen, of gehoord en gezien te worden.” Drama is net als literatuur een manier om taboes te doorbreken, want het maakt verhoudingen alvast zichtbaar.

En nu is een jongetje met autisme op het scherm tot leven gekomen. ‘Het A-woord’ is een Nederlandse bewerking van het Israëlische ‘Yellow Peppers’; de BBC maakte al het succesvolle ‘The A Word’.

Komt deze Sam (6) tot leven? Nou, hij loopt, zingt met een koptelefoon op en staart voor zich uit – van levendigheid is geen sprake. Zo’n apathisch hoofdpersonage kan drama-technisch een probleem zijn, dus pakte de EO het om hem heen degelijk aan met sterren in het (lichtvoetige) kwaliteitsgenre, zoals Lies Visschedijk (‘Soof’, ‘Gooische Vrouwen’), Guy Clemens (van ‘De zaak Menten’ tot ’t Schaep Ahoy’) en Peter Blok (‘Penoza’, ’t Schaep’). Regie en scenario zijn ook in handen van bewezen verhalenvertellers: mede-regisseur Anna van der Heide dook al in het hoofd van een a-typisch druk jongetje in ‘Brammetje Baas’, en mede-scenarioschrijver Myranda Jongeling verwoordde alleen-zijn al eens in ‘Alleen op de Wereld’. De moeite werd beloond. De serie over Sam en zijn ouders, vol parallelle verhaallijnen tussen de volwassenen over seks en overspel, een dwingend familiesysteem (dominante vader) en botsende meningen over normaal en afwijkend gedrag, trok maandag 793 duizend kijkers.

Lies Visschedijk speelt met verve de sterke moeder Mariël die niet wil accepteren dat haar kind iets mankeert. Het ligt allemaal aan school dat Sam geen enkel sociaal contact heeft en in zijn eigen dwangmatige wereld zit. Vader Teun (Clemens) ziet Sams emotionele onvermogen als iets van alle mannen, en is telkens bereid om met Sam liedjes te zingen. Maar een bezoek aan de kinderpsycholoog doet dagen dat Sam bij de één procent Nederlanders kan horen met een stoornis in het autismespectrum.

Het botst in de afleveringen één en twee lekker tussen Mariël en haar vader Cas (Peter Blok), de beroepen bierbrouwen van haar broer en luchtballonvaart van haar man zijn origineel, de locaties zijn prachtig en haar schoonzus (Yootha Wong-Loi-Sing) is een mooi rolmodel als arts én zwarte vrouw. Maar waar blijft Sams binnenwereld? Het zou juist vernieuwend zijn om mee te kijken hoe hij met autisme die kibbelende ouders en druk spelende kinderen ziet. Kennelijk gaat de serie over óuders met een kind met autisme. De EO verwijst na afloop niet naar bijvoorbeeld de Nederlandse Vereniging voor Autisme, maar naar zijn eigen webpagina over (stichtelijk) opvoeden. Tot nu toe laat de serie autisme zien als een houding van een andere planeet en dat is niet taboedoorbrekend. Van afleveringen drie en verder hangt veel af.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden